Prosiectau CDC

Mae Awdurdod y Parc Cenedlaethol yn gweinyddu grantiau'r Gronfa Datblygu Cynaliadwy yn Sir Benfro. I ddarllen am rai o'r prosiectau a gefnogir gan y gronfa, dewiswch deitl prosiect o'r rhestr isod.

Arwyr Amser

Bydd Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro yn gweithio gydag ysgolion cynradd yn y Parc Cenedlaethol, a’r gymuned leol gyfagos, i’w hannog i ‘fabwysiadu’ heneb treftadaeth leol. Bydd hyn yn helpu i wella golwg yr heneb ac yn gwella mynediad, ymwybyddiaeth, monitro a dehongli’r safle. Fel rhan o’r broses ac ar ôl cwblhau’r prosiect gellir defnyddio’r safle fel ardal awyr agored i gyflwyno gwersi sy’n cwmpasu pob agwedd ar y cwricwlwm ond yn bwysicaf bydd y plant hefyd yn cael eu cyflwyno i dechnegau archeolegol megis adnabod arteffact, cofnodi a chloddio. Yn y pen draw, bydd y prosiect yn cyflwyno plant i’w treftadaeth leol, yn annog eu rhyngweithio â’r dreftadaeth honno ac yn eu hysbrydoli i ymfalchïo yn eu treftadaeth. Drwy wella mynediad, gwneud unrhyw waith atgyweirio angenrheidiol a datblygu rhaglen fonitro, bydd y prosiect hefyd yn diogelu’r henebion hyn ar gyfer y dyfodol. Bydd dehongli drwy gyfrwng dulliau creadigol, megis gwaith celf, ffotograffiaeth, ffilmiau, drama a chyfryngau cymdeithasol yn codi ymwybyddiaeth yn fwy eang fel bod y gymuned leol a’r cyhoedd yn gyffredinol hefyd yn elwa.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £37,543.00
Dyfarnwyd Grant: £11,729.00

 

Llwybr Dyframaethu Adfer Wystrys Brodorol
Bydd Tethys Oysters Cyf (Thethys) yn cydweithio â Phrifysgol Abertawe i ymchwilio i ddull newydd o ddatblygu busnes tyfu wystrys (Ostrea edulis) yn Sir Benfro, drwy ddefnyddio model “Dyframaethu Adfer”.

Mae’r wystrys brodorol wedi’u rhestru fel rhywogaeth Cynllun Gweithredu Bioamrywiaeth y DU, ac fe’i nodir fel un o’r Cynefinoedd a’r Rhywogaethau o’r pwys mwyaf i Gymru. Un o’r rhesymau dros y dirywiad difrifol yn niferoedd y rhywogaeth yw’r clefyd parasitig Bonamia, sydd wedi effeithio’n ddirfawr ar boblogaethau o wystrys brodorol gan achosi marwolaethau ar raddfa fawr mewn llawer o ardaloedd sy’n hanesyddol wedi cynhyrchu wystrys, gan gynnwys Dyfrffordd Aberdaugleddau ac afonydd Cleddau.

Mewn ymateb i dystiolaeth y gallai wystrys brodorol sy’n cael eu tynnu allan o’u gwely’r môr brodorol a’u codi i’r golofn ddŵr fod yn iachach, yn dioddef llai o straen, ac yn lleihau’r perygl o fod yn agored i glefydau a bod y cyfraddau goroesi felly wedi cynyddu, mae Tethys yn ddiweddar wedi datblygu dyluniad basged wystrys (basged ortec) yn benodol fel meithrinfa a chynefin tyfu ar gyfer wystrys brodorol. Mae gofyn profi hyn mewn cyd-destun masnachol cynyddol yn awr, a bydd y prosiect ymchwil hwn yn rhoi data empirig i fiolegwyr a busnesau dyframaethu wystrys ynglŷn â thwf a graddau goroesi y wystrys brodorol mewn systemau diwylliant sydd newydd eu datblygu. Bydd y prosiect hefyd yn rhoi data sylfaenol sy’n holl bwysig ar gyfer gwerthuso effeithiau diwyllio wystrys brodorol ar y bioamrywiaeth gyfagos a’r potensial i’r wystrys hyn boblogi’r ecosystem gyfagos (gorlif). Byddai tystiolaeth o orlif yn cael effaith adferol o ran y boblogaeth wyllt.

Bydd fferm Tethys ym Mae Angle yn creu swyddi ac yn cynhyrchu cynnyrch o ansawdd uchel tra hefyd yn chwarae rhan allweddol wrth adfer y boblogaeth wystrys brodorol sydd dan fygythiad a’r gwasanaethau ecosystem cysylltiedig.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £19,872.00

Dyfarnwyd Grant: £4,800.00

 

Coleg y Môr – Cam 2
Mae’r Sea Trust, a leolir yn yr Ocean Lab yn Wdig, yn dymuno adeiladu ar lwyddiant Cam 1 ei brosiect Coleg y Môr a ariennir gan y Gronfa Datblygu Cynaliadwy. Mae’n awyddus i ehangu ei weithgareddau eco-dwristiaeth addysgol yn yr awyr agored gan ei helpu i gyrraedd ei nod o fod yn gynaliadwy’n ariannol. Hyd yma mae’r prosiect Coleg y Môr wedi bod yn llwyddiannus o ran codi ymwybyddiaeth o gadwraeth amgylcheddol a chynaliadwyedd i ymwelwyr a grwpiau ysgol. Fodd bynnag, bydd Cam 2 yn adeiladu ar y llwyddiant hwn drwy fynd â’r gweithgareddau y tu allan i’r Ocean Lab gan gynnwys yr Acwariwm Sea Môr ar ei newydd wedd. Caiff hyn ei gyflawni drwy ddarparu gweithgareddau awyr agored a chyrsiau rheolaidd newydd sy’n seiliedig ar fywyd gwyllt. Bydd yn cynnwys: –

  • Trefnu a threialu diwrnodau gwylio dolffiniaid ar fwrdd y fferi Stena Line
  • Hyfforddi tywyswyr bywyd gwyllt gwirfoddol
  • Datblygu teithiau cwch bach a gaiff eu cyfuno ag arolygon o forfilod ac arolygon ar gyfer dangosyddion newid yn yr hinsawdd
  • Casglu ffilmiau am fywyd gwyllt (gan gynnwys ffilmiau o dan y dŵr) ar gyfer cyhoeddusrwydd

Mae arian tuag at rôl y Swyddog Datblygu Prosiect yn hanfodol ar gyfer datblygu Coleg y Môr ymhellach ac i reoli’r ehangu a’r arallgyfeirio i eco-dwristiaeth. Bydd hyn yn helpu i sicrhau dull mwy aml-haen i’r gwaith cadwraeth craidd y mae’r Ymddiriedolaeth Môr yn cael ei gydnabod amdano ac mae’n angenrheidiol er mwyn sicrhau ei hyfywedd ariannol yn y tymor hir. Mae’r rôl yn cynnwys rheoli’r Acwariwm Sea Môr ar ei newydd wedd, rheoli gwirfoddolwyr, rheoli interniaethau, datblygu prosiectau gwyddonol newydd, codi arian, datblygu cysylltiadau ag ysgolion/colegau/prifysgolion a datblygu a threialu cyrsiau a gweithgareddau newydd.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £93,100.00
Dyfarnwyd Grant: £32,127.00

 

Canolfan Gymunedol Brynberian
Mae’r hen ysgol Fictoraidd yng nghwmwd gwledig Cymraeg Brynberian yn eiddo i’r gymuned ac mae’n Ganolfan Gymunedol yno. Mae angen ei hadnewyddu i ddarparu canolfan gymdeithasol addas at y diben a chynaliadwy ar gyfer y pentref a’r ardal gyfagos. Ar ôl ymgynghori â’r gymuned a gwneud asesiad ynni, mae’r gwaith adnewyddu canlynol wedi’i gynllunio:

  • Insiwleiddio’r adeilad
  • Gosod pwmp gwres o’r ddaear a phaneli ffotofoltaidd
  • Creu mynedfa newydd sy’n addas i gadeiriau olwyn a thoiledau
  • Adnewyddu’r gegin
  • Creu Canolfan Dreftadaeth

Bydd gosod technolegau sy’n arbed ynni ac insiwleiddio nid yn unig yn lleihau ôl-troed carbon y Ganolfan ond hefyd yn lleihau ei biliau ynni ac yn ei gwneud yn fwy deniadol i rentwyr posibl a all helpu i gynnal y Ganolfan yn ariannol. Mae hyn yn hanfodol er mwyn i’r Ganolfan barhau i fod yn ffocws y mae mawr ei angen ar gyfer Brynberian a’r cylch. Bydd y cyfleusterau presennol a’r rhaglen o weithgareddau yn cael eu ehangu i gynnwys sgiliau hyfforddiant TG (gyda chyfrifiaduron a band eang cyflym), swyddfa a gweithleoedd a bydd yno Ganolfan Dreftadaeth hefyd. Bydd y Ganolfan Dreftadaeth nid yn unig yn lledaenu gwybodaeth a fydd yn helpu i warchod y Gymraeg a diwylliant Cymru yn yr ardal gyfagos, ond hefyd yn annog pobl i ymweld â safleoedd archaeolegol a hanesyddol pwysig yn yr ardal ee Cromlech Pentre Ifan a safleoedd fel Coed Tycanol sy’n bwysig am y blodau a’r anifeiliaid sydd yno.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £81,900.00
Dyfarnwyd Grant: £38,500.00

 

Prosiect Cadwyn Gyflenwi Ynni Adnewyddadwy’r Môr
Bydd prosiect Datblygu Cadwyn Gyflenwi Ynni Adnewyddadwy’r Môr (MRESCD) yn asesu galluoedd cadwyn gyflenwi cwmnïau yn Sir Benfro sydd â’r potensial i arallgyfeirio i’r diwydiant Ynni Adnewyddadwy’r Môr (MRE). Bydd hefyd yn cynnig cyfleoedd ymgysylltu â rhanddeiliaid a ‘Chwrdd â’r Prynwr’ i’r cwmnïau hyn gyda’r nod o’u helpu i arallgyfeirio i farchnad newydd a phroffidiol. Bydd yr asesiad cwmpasu ac asesu cyfle cychwynnol nid yn unig yn rhoi dealltwriaeth sylfaenol o’r gadwyn gyflenwi MRE leol drwy nodi’r cwmnïau hynny sydd eisoes yn gweithio yn y sector a’r rheini sydd â photensial cryf i arallgyfeirio, ond bydd hefyd yn edrych ar ddarparu’r math o gymorth sydd ei angen ar gwmnïau i dreiddio i’r sector ac yn cynorthwyo yn hynny o beth. Bydd ymgysylltu â chwmnïau yn y gadwyn cyflenwi leol yn sicrhau eu bod nid yn unig yn deall y cyfleoedd a gyflwynir ond hefyd yn cael cymorth i sicrhau eu bod mewn sefyllfa gref i wneud cais am gontractau a’u hennill. Yn y pen draw, drwy ddarparu ‘porth’ i’r gadwyn gyflenwi leol i ddatblygu yn y sector ynni morol sy’n esblygu, mae’r prosiect hwn yn ceisio helpu i ddarparu cynaliadwyedd economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol dros y tymor hir.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £57,518.00
Dyfarnwyd Grant: £17,255.00

 

Llesiant
Fel rhan o brosiect partneriaeth ehangach dros Gymru gyfan dan arweiniad Cadwch Gymru’n Daclus, bydd y prosiect Llesiant yn cynyddu ymwybyddiaeth a dealltwriaeth o ddiwylliant a threftadaeth Cymru, ac yn gwneud i ffynhonnau ym Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro fod yn fwy hygyrch. Mae’r bartneriaeth o’r farn bod y rhwydwaith o Ffynhonnau Cysegredig, Ffynhonnau Sanctaidd a Sbas Meddyginiaethol yng Nghymru, a elwir gyda’i gilydd yn ffynhonnau iachusol, yn cynrychioli ased treftadaeth hynod bwysig sy’n haeddu mwy o ddiddordeb, yn haeddu cael eu cofnodi a’u diogelu. Bydd y cam hwn o ddatblygu’r prosiect yn archwilio’r ffynhonnau, yn gwneud arolygon safle a gwaith ymchwil ac yn ymgynghori â’r cymunedau i wella’r cofnodion a’r gwaith o gofnodi ffynhonnau yn benodol yn yr ardal o gwmpas Tyddewi a Phen Strwmbwl i sicrhau na fyddant yn mynd yn angof. Bydd y cymunedau lleol yn cymryd rhan i warchod a hyrwyddo eu ffynhonnau lleol, ac yn y tymor hirach, bydd busnesau hefyd yn cael eu hannog i hyrwyddo buddiannau’r ffynhonnau i dwristiaeth a’u cysylltiadau â safleoedd treftadaeth eraill. Yn ogystal bydd y prosiect yn ymchwilio i fuddiannau bioamrywiaeth y safleoedd ffynhonnau a’r potensial o hyrwyddo pa mor bwysig yw rheoli’r adnoddau dŵr.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £18,830.00
Dyfarnwyd Grant: £6,000.00

 

Rheoli Gwymon yn Gynaliadwy yn Nyfrffordd yr Aberdaugleddau
Mae’r prosiect hwn yn canolbwyntio ar reoli blodau’r gwymon yn nyfrffordd Aberdaugleddau fel modd o fynd i’r afael â mater sydd o bwys i’r amgylchedd, sef lefelau uchel o faetholion sy’n effeithio ar ansawdd y dŵr. Bydd y cynllun peilot hwn yn casglu gwymon o’r ddyfrffordd a’i ddefnyddio fel porthiant ar gyfer cyfleuster treulio anaerobig bach i gynhyrchu bio-nwy a gwrtaith i’w ddefnyddio’n lleol. Bydd gwaith y prosiect yn cynnwys arfarnu opsiynau ar gyfer defnyddio gwymon fel porthiant ar gyfer treulio anaerobig a’i ddefnyddio wedyn i gynhyrchu bio-nwy a modelu’r broses arfaethedig yn ariannol. Hefyd bydd y prosiect yn cynnwys astudiaeth dichonoldeb i archwilio sut y gallai rheoli a thyfu gwymon chwarae rhan mewn cynlluniau Talu am Wasanaethau Ecosystemau megis “Ecobank”, sy’n gynllun penodol y mae Llywodraeth Cymru a Chyfoeth Naturiol Cymru yn ei dreialu yn Sir Benfro. Mae i’r prosiect y potensial o fod yn gatalydd, gan arwain at fuddiannau amgylcheddol ac economaidd i’r rhanbarth, ac yn gymorth i leihau lefelau’r maetholion yn y ddyfrffordd, ac i wella mwynhad hamdden y ddyfrffordd yn ogystal â rhoi cyfleoedd i greu swyddi yn y gymuned leol.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £85,000.00
Dyfarnwyd Grant: £40,000.00.

 

Astudiaeth o Hemosyanin Ewinedd Moch (Slipper Limpet)
Astudiaeth ymchwil yw’r prosiect hwn i ymchwilio i echdynnu hemosyanin o’r ewinedd moch a’i gymharu â hemosyaninau a ddefnyddir ar hyn o bryd mewn cynnyrch fferyllol. Mae hemosyanin yn gymhorthyn protein hanfodol ar gyfer gwahanol fathau o frechlyn a therapïau eraill o drin canser. Gwyddys bod ewinedd moch yn cynnwys hemosyanin ond ni wyddys a ellir ei echdynnu mewn meintiau masnachol neu beidio nac ychwaith a yw’n bosibl ei buro mewn modd tebyg i hemosyaninau eraill a echdynnir, na sut mae’n cymharu â chynnyrch eraill, a dyna beth fyddai’r prosiect hwn yn ei benderfynu. Hefyd byddai’r prosiect yn datblygu cynllun ar echdynnu a thrin ewinedd moch ar gyfer pysgotwyr sy’n dal ewinedd moch wrth bysgota. Rhywogaeth anfrodorol oresgynnol yw’r ewinedd moch sy’n cael effaith andwyol ar fioamrywiaeth mewn dyfrffyrdd lleol, deorfeydd pysgod a gwelyau pysgod cregyn. Yn y dyfodol gallai datblygu’r cynnyrch yn fasnachol ddod â budd sylweddol yn amgylcheddol ac yn economaidd i Barc Cenedlaethol Arfordir Penfro.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £129,976.00
Dyfarnwyd Grant: £34,413.00.

 

Cyfnod Datblygu Gofal Solfach
Yn dilyn y cyfnod o dreialu Gofal Solfach, mae’r prosiect yn symud ymlaen i’r cyfnod datblygu. Bydd y cyfnod nesaf hwn yn adeiladu ar arferion gorau a dreialwyd ac a gyflwynwyd hyd yn hyn, ond bydd hefyd yn cyfuno’r gwasanaethau gwirfoddol a gyflawnwyd gyda’r rhai sy’n cyflawni gofal cartref yr awdurdod lleol neu breifat, i ddarparu gwasanaeth integredig di-fwlch. Hefyd bydd y cyfnod hwn yn ymestyn sylfaen defnyddwyr y gwasanaeth ac yn darparu gwasanaeth mwy ataliol fel modd o oedi’r dirywiad araf i ddibyniaeth wrth i unigolion ddod yn llai symudol ac yn fwy ynysig. Meysydd eraill o waith newydd fydd yn cael ei wneud wrth symud y prosiect yn ei flaen fyddai datblygu gwefan fel erfyn ychwanegol o gyfathrebu, fetio ac argymell masnachwyr lleol ac ymchwilio i fodel o gynaliadwyedd ariannol yn y dyfodol i’r tymor hirach.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £74,461.00
Dyfarnwyd Grant: £21,421.00.

 

Cwricwlwm Arfordirol – Ynni Moro
Bydd y prosiect hwn yn adeiladu ar brosiect peilot a ariannwyd gan SDF oedd yn rhoi cyfle i bobl ifanc yn Ysgol Gyfun Aberdaugleddau elwa o raglen addysg sydd newydd ei datblygu sy’n gysylltiedig â’r diwydiant ynni morol. Daeth y myfyrwyr yn ymwybodol o’r datblygiadau arloesol a’r cyfleoedd posibl sy’n gysylltiedig â chynhyrchu ynni lleol morol adnewyddadwy. Y nod yw sicrhau bod cenedlaethau’r dyfodol yn cael gwell gwybodaeth ac felly yn fwy abl i gymryd mantais lawn o gyfleoedd gyrfa posibl. Llwyddodd y prosiect i gyflawni hyn drwy gysylltu gwybodaeth allweddol ynghylch datblygu ynni morol a gyrfaoedd mewn ynni morol â’r Cwricwlwm Cenedlaethol Daearyddiaeth (CA3 ar hyn o bryd). Roedd manteision y dull hwn, hynny yw, cyflwyno’r rhaglen addysg drwy’r cwricwlwm mewn gwersi daearyddiaeth, yn amlwg ddigon. Yn dilyn adborth hynod o gadarnhaol bydd y Gronfa Datblygu Cynaliadwy yn helpu i gyflwyno’r adnodd addysg a grëwyd yn y peilot i bob ysgol uwchradd yn Sir Benfro. Bydd dwy wers yn cael eu dysgu i bob un o’r naw ysgol uwchradd sydd, gyda maint dosbarth ar gyfartaledd o 30 o blant, yn golygu y bydd tua 540 o ryngweithio ymhlith myfyrwyr yn digwydd. Bydd ymgysylltu yn gynnar yn sicrhau bod cenedlaethau’r dyfodol yn ymwybodol o’r cyfleoedd pwysig i ddatblygu gyrfa.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £6,990.00
Dyfarnwyd Grant: £3,490.00.

 

Tyrbin Llif y Llanw, Strwmbwl
Nod y Prosiect Llif y Llanw yn Strwmbwl yw gwireddu’r prosiect llif y llanw cymunedol cyntaf yng Nghymru. Mae ymchwil wedi clustnodi ardaloedd o wely’r môr oddi ar Pen Strwmbwl sy’n cynnig adnodd ynni sylweddol iawn lle gallai dyfais sengl neu amrywiaeth bach o dyrbinau llanw gael eu gosod. I yrru’r prosiect yn ei flaen at y cam nesaf mae angen cyllid i dalu am fewnbwn gan ymgynghorwyr arbenigol, sydd â lefel uchel o arbenigedd mewn ynni’r môr a datblygu cymunedol. Mae gofyn cael arbenigedd i: ddatblygu partneriaethau pellach, ymgymryd ag ymgynghori â’r gymuned, ymgysylltu â datblygwyr dyfais forol i gydweddu’r adnodd â dyfais cynhyrchu addas neu amrywiaeth o ddyfeisiau, llunio cynllun busnes i ganfod hyfywedd economaidd, sicrhau cyllid ar gyfer camau dilynol y prosiect, a chynnal ymchwil sy’n gysylltiedig â thrwyddedu gwely’r môr, gofynion caniatâd cynllunio ac asesu effeithiau amgylcheddol neu sensitifrwydd wrth baratoi ar gyfer Asesiad o’r Effaith amgylcheddol fydd yn ofynnol yn ddiweddarach. Oherwydd y lleoliad a’r arfordir mae ffynonellau ynni morol yn cael eu cydnabod fel rhai pwysig iawn i Sir Benfro. Byddai datblygu dyfais gymunedol llif y llanw yn esiampl o arfer gorau ac yn fodd i ddangos sut all technoleg llanw fod o fudd nid yn unig yn amgylcheddol, ond hefyd i’r gymuned ehangach.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £31,374.00
Dyfarnwyd Grant: £14,775.00.

 

Cysylltiadau Naturiol
ydd y prosiect yn treialu menter ymgysylltu newydd wedi’i hanelu’n benodol at fusnesau twristiaeth sy’n berchen ar dir o fewn Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro (PCAP). Bydd ecolegydd ymgynghorol yn cyflwyno gwybodaeth arbenigol am arferion rheoli tir ‘bywyd gwyllt cyfeillgar’ a gwybodaeth bwrpasol ar werth bywyd gwyllt a phrofiadau bywyd gwyllt o fewn ardal leol pob un o’r 7 o fusnesau sy’n cymryd rhan yn y prosiect. Nod y fenter yw annog busnesau twristiaeth i fabwysiadu arferion rheoli tir sy’n darparu cynefinoedd addas ar gyfer bywyd gwyllt a hefyd i hyrwyddo gweithgareddau a phrofiadau lleol ‘bywyd gwyllt ymwybodol’ i ymwelwyr fydd yn dod â budd i’r amgylchedd a hefyd i’r busnes. Bydd pob busnes sy’n cymryd rhan yn cael arolwg ecolegol o’u tir ynghyd ag adroddiad ecolegol ac argymhellion ar gyfer gwella eu tir a’u hadeiladau ar gyfer bywyd gwyllt. Lle bo modd, cynigir cymorth gan Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro i helpu i weithredu’r argymhellion. Bydd pecyn gwybodaeth hefyd yn cynnwys manylion am safleoedd ac ardaloedd lleol o ddiddordeb o fewn pellter cerdded/beicio/siwrnai fer yn y car o’r busnes. Lle bo busnesau twristiaeth eisoes yn berchen ac yn rheoli tir o ansawdd uchel ar gyfer bywyd gwyllt, yna efallai y bydd y prosiect yn canolbwyntio ar eu cynorthwyo i baratoi deunydd esboniadol ar hyn ar gyfer eu hymwelwyr. Drwy gysylltu’r gwaith o reoli tir ar gyfer bioamrywiaeth yn uniongyrchol gyda’r busnes twristiaeth, y gobaith yw y bydd manteision y gwaith o reoli’r tir a bywyd gwyllt yn cael ei gynnal dros y tymor hwy.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £15,675.00
Dyfarnwyd Grant: £7,800.00.

 

Coleg Y Môr
Prosiect peilot am gyfnod o flwyddyn yw Coleg y Môr i ddatblygu’r cysyniad o Goleg y Môr/ Academi Morol yn yr adeilad unigryw, Ocean Lab, yn Wdig. Byddai Coleg y Môr yn ganolfan ragoriaeth, yn cyflwyno cyrsiau addysgol, yn cynnal ymchwil wyddonol, yn gwneud gwaith monitro amgylcheddol, a hefyd byddaai’n atyniad i ymwelwyr. Byddai hyn yn gyfle i adeilad yr Ocean Lab gael ei ddefnyddio yn unol â’r bwriad gwreiddiol, sef ar gyfer astudio a monitro’r brithwaith amrywiol lleol o gynefinoedd rhyng-gysylltiedig a’u bywyd gwyllt. Hefyd bydd yn gyfleuster i academyddion gymysgu a gweithio gyda gwirfoddolwyr. Byddai’r gwaith a wneir yn clustnodi ac yn ceisio lliniaru materion sy’n herio ein hamgylchedd morol, gan gynnwys pynciau megis colli cynefin, dirywiad mewn bioamrywiaeth, newid yn yr hinsawdd, llygredd, rhywogaethau ymledol a gor-ymelwa ar adnoddau. Yn ogystal â rhedeg yr Ocean Lab, gan gynnwys rheoli gwirfoddolwyr a goruchwylio’r gwaith o uwchraddio’r arddangosfa forol, bydd Swyddog Datblygu sydd newydd ei benodi hefyd yn creu ac yn cyflwyno cyrsiau newydd arloesol a rhaglen dysgu o bell tra’n cysylltu a gweithio gyda sefydliadau addysg, cyrff anllywodraethol a phartneriaid i benderfynu ar y galw a’r math o gyfleuster a gweithgareddau sydd eu hangen. Bydd y prosiect peilot Coleg y Môr yn ymchwilio i’r posibiliadau o ddatblygu ymhellach a rhoi ar sail cadarnach mwy cynaliadwy y gwaith addysg a chadwraeth hynod o bwysig sydd wedi’i wneud hyd yn hyn i sicrhau budd amgylcheddol, cymdeithasol ac economaidd ehangach o lawer i’r dyfodol.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £75,751.00
Dyfarnwyd Grant: £29,961.00.

 

Ysgolion Awyr Agored Sir Benfro
Mae Partneriaeth Ysgolion Awyr Agored Sir Benfro (PODS) yn dymuno datblygu a chyflwyno rhaglen newydd o hyfforddiant a chymorth i ysgolion i’w galluogi i ddod yn fwy effeithiol wrth gyflwyno addysg awyr agored. Byddai’r rhaglen yn canolbwyntio ar ystod eang o gyfleoedd dysgu trawsgwricwlaidd, a hefyd yn hyrwyddo gwell dealltwriaeth o Barc Cenedlaethol Arfordir Penfro ac empathi â’r Parc, ac yn fwy cyffredinol, byd natur. Bydd y prosiect yn cynnwys:-

rhaglen o hyfforddiant pwrpasol ar gyfer athrawon i roi cyfleoedd i athrawon fagu hyder wrth gyflwyno dysgu yn yr awyr agored ar draws ystod o feysydd pwnc.
sesiynau dysgu awyr agored i ddisgyblion i ddangos dulliau newydd o ddysgu yn yr awyr agored, gan dynnu sylw at gyfleoedd ar draws y cwricwlwm ac mewn ystod o leoliadau.
amrywiaeth o ddeunyddiau ategol newydd i athrawon i ategu adnoddau presennol â phwyslais lleol a gynlluniwyd i alluogi athrawon gael mynediad i leoliadau awyr agored yn Sir Benfro ac yn y Parc Cenedlaethol ar gyfer dysgu.

Byddai cydlynydd PODS rhan-amser yn cyflwyno’r rhaglen a phartneriaid PODS yn cyfrannu at yr hyfforddiant a phob agwedd arall ar y prosiect. PODS yw cydweithrediad rhwng y gymuned ddysgu broffesiynol yn Sir Benfro (yn cynnwys penaethiaid, athrawon ac ymgynghorwyr awdurdod lleol) a phartneriaid strategol allweddol gan gynnwys Gwyddoniaeth Darwin, Chwaraeon Sir Benfro, Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro, yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, Cyngor Astudiaethau Maes, Cadwch Gymru’n Daclus (Eco-ysgolion) a Hybu Iechyd Ysgolion Sir Benfro. Nod Ysgolion Awyr Agored yw hyrwyddo’r defnydd o’r awyr agored ar draws y Cwricwlwm Cenedlaethol i ddatblygu plant cryf, heini, iach sy’n gwbl gyfarwydd â’r awyr agored ac sydd wedi datblygu synnwyr o les corfforol ac emosiynol yn dda iawn.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £40,427.00
Dyfarnwyd Grant: £18,637.00.

 

Menter Beilot Pysgod Cregyn Cynaliadwy Sir Benfro

Nod Menter Beilot Pysgod Cregyn Cynaliadwy Sir Benfro yw ennyn ymwybyddiaeth a dealltwriaeth ymhlith y diwydiant pysgota a chymunedau arfordirol o’r materion amgylcheddol ac economaidd sy’n gysylltiedig â physgota anfwriadol offer pysgota. Problemau yw’r rhain a achosir pan fydd offer pysgota coll neu segur yn parhau i ddal pysgod. Bydd pysgotwyr yn cael eu hannog i gyflwyno un neu fwy o fentrau gwirfoddol yn eu harferion pysgota, all fod o gymorth i leihau eu heffaith ar yr amgylchedd a dangos ateb rhagweithiol i rai o’r materion dan sylw. Ymhlith y materion hyn mae gostyngiad yn y stoc pysgod, yr effeithiau ar gynefinoedd, a sbwriel yn y môr. Drwy gyflwyno cyfres o fesurau megis tagio offer pysgota, bachau bioddiraddiadwy, rhwyllau dianc a v-fylchu cimychiaid, yn ogystal ag addysgu pysgotwyr, nod y prosiect yw dangos ei bod yn bosibl gwella cynaliadwyedd offer pysgota statig oddi ar Arfordir Sir Benfro. O ganlyniad, bydd hyn yn lleihau’r effaith y mae colli offer pysgota yn ei gael ar yr amgylchedd morol ac yn lleihau’r tebygolrwydd o ddal rhywogaethau ifanc. Bydd y gwelliannau y bydd y mesurau hyn yn ei sicrhau i’r amgylchedd o fudd i Ardal Forol Cadwraeth Arbennig Sir Benfro (ACA), i genedlaethau’r dyfodol fydd yn gwneud defnydd o adnoddau byw y safle, a hefyd bydd yn cynnal elw economaidd i bysgotwyr.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £40,851.00
Dyfarnwyd Grant: £20,237.00.

 

Compost Adfer Gwres
Er mwyn i’r busnes trin coed yn y Parc Cenedlaethol allu ehangu yn gynaliadwy, nod y prosiect arloesol hwn yw defnyddio system Compost Adfer Gwres i ddarparu ffynhonnell amgylcheddol gyfeillgar o wres ar gyfer odyn i sychu coed tân. Bydd sglodion pren o weithrediadau trin coed na ellir eu sychu a’u defnyddio yn goed tân yn cael eu compostio mewn ardal compostio a adeiladwyd yn arbennig fydd yn ymgorffori system awyru compost ac adfer gwres. Bydd ynni thermol adnewyddadwy sy’n anwedd compost poeth llaith yn cael ei redeg drwy gyfnewidwyr gwres arbenigol lle mae dŵr yn cael ei gynhesu a dŵr cyddwysiad yn cael ei adennill. Gall gwagio awyru neu aer sydd wedi’i wresogi gael ei anfon yn awtomatig yn ôl i mewn i’r compost ar gyfer lleithder a chynhyrchu mwy o ynni. Bydd y dŵr poeth a gynhyrchir yn rhedeg drwy’r odyn a’i wresogi lle bydd pren hollt gwyrdd yn cael ei sychu i gynnwys lleithder o 15% o fewn 2-4 wythnos. Unwaith y bydd y twmpath compost yn peidio â chynhyrchu gwres ar gyfer yr odyn gellir ei werthu fel compost. Yn ogystal â’r manteision amgylcheddol o ddefnyddio ffynhonnell adnewyddadwy o ynni i wresogi’r odyn, bydd y prosiect hefyd yn sicrhau busnes lleol cynaliadwy, cyfleoedd cyflogaeth a hyfforddiant yn y dyfodol a rheoli coetiroedd cynaliadwy yn barhaus sy’n gwarchod cynefinoedd a bywyd gwyllt.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £59,479.00
Dyfarnwyd Grant: £29,929.00.

 

Ar Lwybr Mêl Gwyllt

Prosiect datblygu ar y cyd yw Ar Lwybr Mêl Gwyllt fydd yn y pen draw yn ddolen gyswllt rhwng tirfeddianwyr, gwenynwyr, darparwyr twristiaeth a manwerthwyr â phrosiectau cadwraeth cynefinoedd ar draws Sir Benfro. Gweledigaeth y prosiect yw:-

Cynhyrchu mwy o fêl o ansawdd uchel o dirweddau Sir Benfro a chysylltu’r cynhyrchu â’r stori cadwraeth e.e. ail-greu rhostiroedd a gweirgloddiau, perllannau sydd newydd eu plannu ac adfer mawndiroedd.
Creu menter o weithio ar y cyd rhwng gwenynwyr, tirfeddianwyr a chyrff cadwraeth er mwyn hyrwyddo rheoli tir cadwraeth ar safleoedd gwenynfa presennol a newydd
Cynhyrchu cynnyrch rhostir lleol newydd megis cwrw grug, medd mêl grug neu sebon grug
Hyrwyddo cynnyrch mewn siopau lleol
Sefydlu ‘llwybr mêl’ ar y cyd â darparwyr twristiaeth, i adrodd stori ‘gwenyn-weddau’ y sir, y prosiectau creu cynefinoedd, y ‘bonion gwenyn’, y wenynen ddu Gymreig frodorol a’r mêl
I gyflawni’r weledigaeth hon mae gofyn cael cymorth i gychwyn i ddatblygu ymhellach busnes hadau dolydd gwyllt ecolegol gadarn ac ymgynghoriaeth ecolegol. Bydd hyn yn golygu ehangu capasiti y fenter cynaeafu hadau gwyllt sy’n bod eisoes ac i gadw gwenyn, prosesu mêl a darparu cychod gwenyn ar gyfer gwenynfeydd ar ffermydd â gogwydd cadwraeth. Bydd y gwaith yn golygu achub, ail-godi ac addasu sied wair yn gynaliadwy i roi cartref i wenyn, offer a rheseli sychu hadau dolydd gwyllt. Drwy brynu cychod gwenyn, offer cysylltiedig a ffensys i sefydlu gwenynfeydd ar safleoedd ar draws Sir Benfro, nid yn unig y bydd cam cychwynnol y prosiect yn helpu i sicrhau dyfodol busnes ffermio bach hyfyw ond hefyd yn ychwanegu gwerth i fentrau cadwraeth sy’n cyfrannu at gadwraeth, gwella a chreu cynefinoedd pwysig sy’n sicrhau manteision cydnabyddedig i fioamrywiaeth.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £22,475.00
Dyfarnwyd Grant: £10,080.00.

 

Hawl i Gael Hwyl ym Mharc Cenedlaethol Penfro
Mae Clybiau Plant Cymru yn rhedeg clybiau gofal plant ar ôl ysgol sy’n cael eu staffio gan weithwyr-chwarae cymwys ac sy’n cynnig cyfleoedd chwarae a dysgu i blant (3-14 oed) cyn ac ar ôl ysgol ac yn ystod gwyliau’r ysgol. Mae eu prosiect newydd, “Hawl i Gael Hwyl ym Mharc Cenedlaethol Penfro” yn ennyn mwy o ymwybyddiaeth a dealltwriaeth ymhlith plant, pobl ifanc a gweithwyr-chwarae o ddiwylliant, bywyd gwyllt, tirwedd a defnydd tir Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro (PCAP). Bydd hyn yn cynnwys pwysigrwydd diogelu ei nodweddion arfordirol arbennig, a chyflawnir hyn drwy ddysgu drwy chwarae mewn ffordd anffurfiol, hwyliog. Hefyd bydd y gweithgareddau newydd cynaliadwy cost isel / di-dâl a gyflwynir yn annog plant i fod yn fwy actif yn yr awyr agored sydd o fudd i iechyd a lles. Bydd y prosiect yn rhoi gwell gwybodaeth, sgiliau, hyder a banc o syniadau i weithwyr-chwarae am weithgareddau cynaliadwy newydd i hwyluso chwarae amgylcheddol, dysgu a gweithgareddau chwarae i blant, o fewn cyd-destun y Parc Cenedlaethol. Bydd y gweithgareddau newydd yn cael eu treialu a’u gwerthuso yn lleol, a bydd y gweithgareddau newydd a brofwyd yn cael eu hychwanegu at becyn chwarae amgylcheddol Clybiau Plant Cymru o’r enw “Parth Natur”. I lansio a dangos y gweithgareddau newydd, bydd digwyddiad hyfforddi yn cael ei gynnal er mwyn dangos i’r gweithwyr-chwarae y ffordd orau o ddefnyddio’r pecyn Parth Natur a hyrwyddo’r defnydd o PCAP fel adnodd dysgu a chwarae naturiol.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £10,194.00
Dyfarnwyd Grant: £5,046.00.

 

Gwenyn Gwyllt Gorllewin Cymru
Mae gwenyn gwyllt neu gacwn yn greaduriaid carismataidd, hudolus sydd â rôl hanfodol mewn peillio ein cnydau a’n blodau gwyllt, ond mae eu niferoedd yn gostwng. Bydd y prosiect hwn, sy’n seiliedig ar ddysgu a chyfranogi, yn defnyddio gweithgareddau llawn hwyl a rhyngweithiol i ennyn diddordeb, hyrwyddo a galluogi cymryd camau i wneud gorllewin Cymru yn hafan i wenyn bwm. Bydd Ymddiriedolaeth Cadwraeth Gwenyn yn gweithio gyda chymunedau lleol i’w helpu i ddarganfod pa mor bwysig yw gwenyn, a’r camau y gallant eu cymryd i’w gwarchod. Anogir pobl i wybod mwy am wenyn drwy waith gwyddoniaeth dinasyddion a chadwraeth yn ogystal ag amrywiol ddigwyddiadau (hyfforddiant adnabod, chwilio am wenyn, adnoddau dwyieithog, teithiau tywys, arolygon). Bydd rhaglen addysg a gweithgareddau yn cael ei datblygu ar y cyd â Ffermydd ar gyfer Plant y Ddinas, a dosberthir pecyn cymorth ar gyfer grwpiau cymunedol fydd yn gymorth i wneud mannau gwyrdd yn llefydd mwy cyfeillgar i wenyn. Bydd y prosiect yn creu man cychwyn ac yn gymorth i ymestyn y rhwydwaith o gynefinoedd gwenyn. Bydd Gwenyn Gwyllt Gorllewin Cymru yn gwella cyfleoedd am gyflogaeth drwy ddatblygu sgiliau a gwybodaeth gwirfoddolwyr, yn gwarchod gwenyn, yn gwella iechyd, lles a chydlyniant cymdeithasol drwy annog pobl i fwynhau’r awyr agored a chymryd rhan mewn gwirfoddoli, a gwella ein dealltwriaeth a’n gwybodaeth ehangach drwy gasglu a dosbarthu data.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £70,493.00
Dyfarnwyd Grant: £20,824.00.

 

Ynni’r Môr – Datblygu Addysg ac Arallgyfeirio Pysgodfeydd

Nod Fforwm Arfordir Sir Benfro, drwy ffrwd waith Ynni’r Môr Sir Benfro, yw ennyn ymwybyddiaeth o bosibiliadau ynni’r môr o gwmpas Sir Benfro, ac yn arbennig canolbwyntio ar gyfleoedd yn y dyfodol am fuddiannau economaidd-gymdeithasol. Bydd y prosiect hwn yn ymgysylltu â phobl ifanc yn un o ysgolion uwchradd y sir a’r gymuned leol o bysgotwyr i godi ymwybyddiaeth o’r cyfleoedd posibl sy’n gysylltiedig â datblygu diwydiant ynni adnewyddadwy’r môr. Byddai cyllid yn gymorth i wireddu’r canlynol:-

Rhaglen addysg newydd sy’n rhoi gwybodaeth am ynni adnewyddadwy ac yn hyrwyddo gyrfaoedd yn y diwydiant ynni’r môr. Bydd hyn yn gyfle i fyfyrwyr wneud dewisiadau ar sail gwybodaeth ynglŷn â dewis pynciau a’u llwybr gyrfa. Cyflawnir y rhaglen yn ystod gwersi daearyddiaeth, a bydd y gwersi yn gysylltiedig â’r Cwricwlwm Cenedlaethol ac anghenion lleol y diwydiant yn y dyfodol.
Dau ddigwyddiad o ymgysylltu â rhanddeiliaid y sector pysgodfeydd i wella’r gobeithion am swyddi drwy egluro’r opsiynau posibl am arallgyfeirio sy’n gysylltiedig â’r Parth Arddangos Tonnau Ynni’r Môr Sir Benfro a’r diwydiant ynni’r môr yn yr ardal.
Ystyrir ei bod yn hanfodol i ymgysylltu’n gynnar i sicrhau bod cymunedau lleol mewn sefyllfa gref i fanteisio ar y cyfleoedd ac elwa o’r buddiannau posibl.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £10,287.00
Dyfarnwyd Grant: £4,982.00.

 

Fferm Trychfilod Dr Beynon: Cam 3

Bydd y prosiect Fferm Trychfilod Cam 3 yn adeiladu ar Gamau 1 a 2 i gynnig profiad addysgol eithriadol, gydol y flwyddyn ac ar bob tywydd i dwristiaid, y gymuned leol, ysgolion, colegau a phrifysgolion. Roedd Cam 1 yn datblygu digwyddiadau addysgol oddi ar y safle a phrosiectau ymchwil. Roedd Cam 2 yn adeiladu ar Gam 1 gan gynorthwyo i brynu fferm a datblygu ystafell ddarlithio, labordy, ystafelloedd bridio trychfilod a’r seilwaith/cyflogaeth perthynol. Bydd Cam 3 yn gweld agor y Fferm Trychfilod i’r cyhoedd ac yn ogystal â chyfleusterau helfa trychfilod ar y safle, teithiau cerdded tywys, gweithdai a digwyddiadau trafod, bydd yn cynnwys y canlynol:

Tŷ Trychfilod trofannol y gellir cerdded drwyddo a grëwyd mewn polydwnel, a dirweddwyd â phlanhigion trofannol ac sy’n cynnwys ieir bach yr haf a thrychfilod eraill.
Tŷ Trychfilod tymherus Sir Benfro i gerdded drwyddo a grëwyd hefyd mewn polydwnel fydd yn uno â’r Tŷ Trychfilod Trofannol i greu un profiad parhaus o fforest law yr Amazon yn ôl i Sir Benfro. Bydd y Tŷ Trychfilod hwn yn cael ei dirweddu gan blanhigion a chynefinoedd brodorol Sir Benfro, a bydd yn gartref i’n rhywogaethau brodorol hyfryd o drychfilod, y mae nifer ohonynt yn anodd i’w gweld yn y gwyllt.
Cocŵn a adeiladwyd o hen seilo storio grawn y fferm. Byddwch yn mynd i mewn i fyd cuddiedig, estron o olygfeydd a sŵn metamorffosis trychfilod.
Swyddfa docynnau/ siop/ oriel yn hen feudy’r fferm. Yma bydd yr ymwelwyr yn gallu prynu eu tocynnau, offer helfa trychfilod, cyfarpar entomolegol, nwyddau brand, cynnyrch y Fferm Trychfilod, a gweld gwaith celf ar drychfilod yn yr oriel.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £155,094.00
Dyfarnwyd Grant: £32,034.00.

 

Prosiect Odyn Ganoloesol Neuadd Goffa Trefdraeth
Nod y prosiect cymunedol hwn yw creu atyniad treftadaeth ddiwylliannol newydd i ymwelwyr drwy warchod odyn grochenwaith o’r bymthegfed ganrif sydd wedi’i chofrestru yn Heneb Gofrestredig ac yn Safle a Ddynodwyd o Bwys Cenedlaethol. Hefyd bydd y prosiect yn darparu rhaglen ategol ac amrywiol o weithgareddau ymgysylltu â’r gymuned a gweithdai addysgiadol. Bydd y gweithgareddau hyn yn hyrwyddo dealltwriaeth ac ymwybyddiaeth ehangach o faterion cynaliadwyedd drwy themâu perthynol, ac yn gymorth i roi hwb i’r economi leol drwy dwristiaeth treftadaeth er mwyn meithrin gallu o fewn y gymuned.

Darganfuwyd yr odyn wrth gloddio’r seiliau ar gyfer Neuadd Goffa Trefdraeth yn 1921 ac yno y mae’r odyn wedi bod byth ers hynny, o’r golwg dan ddaear. Dan arweiniad gwirfoddolwyr, gyda chymorth y rheolwr prosiect, gwneir newidiadau strwythurol hanfodol i wella’r amodau amgylcheddol a thrwy hynny atal llwydni rhag tyfu, sydd ar hyn o bryd yn bygwth gwneuthuriad yr odyn. Hefyd bydd y gwaith hwn yn caniatáu i’r cyhoedd gael mynediad i weld yr odyn, ac yn darparu ardal amlbwrpas o adnoddau addysgol gyda deunydd esboniadol am yr odyn ganoloesol, am hanes Trefdraeth yn y canoloesoedd, crochenwaith yr odyn a’i stori ranbarthol. Bydd y deunydd esboniadol creadigol am yr odyn hefyd yn amlygu’r materion ehangach sy’n cysylltu’r odyn ganoloesol a’i grochenwaith â daeareg, yr amgylchedd a chynaliadwyedd. Mewn adroddiad a gomisiynwyd gan CADW disgrifiwyd yr odyn fel ‘yr odyn grochenwaith ganoloesol orau sydd wedi goroesi yng Nghymru, ac o bosibl yng ngwledydd Prydain.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £131,150.00
Dyfarnwyd Grant: £15,000.00.

 

Bwyd Stryd oddi ar y Grid

 

Nod Café Môr, sef caffi bwyd ar y stryd yn Freshwater West sydd wedi ennill nifer o wobrau am eu bwydydd o gynnyrch lleol, yw bod y cyntaf yng ngwledydd Prydain i ddatblygu lle bwyd symudol oddi ar y grid. Mae unedau arlwyo symudol ar hyn o bryd yn gwbl ddibynnol ar nwy LPG fel tanwydd i goginio a generadur petrol i redeg oergell a rhewgell. Y prosiect hwn fydd y cyntaf o’i fath, a bydd yn esiampl o’r modd y gall unedau arlwyo symudol redeg ar adnoddau mwy cynaliadwy. Nod y prosiect yw datblygu’r uned arlwyo symudol presennol i weithredu heb yr angen am eneradur ar-safle. Gwneir hyn drwy osod paneli ffoto-foltäig (pv) a thyrbin gwynt ar do’r trelar, banc batri ac offer arlwyo DC/LPG-gytûn neu nwyddau gwyn sy’n fwy ynni effeithlon. Bydd y prosiect yn brosiect arloesol yn y diwydiant arlwyo symudol ac yn dangos y posibiliadau o leihau’r defnydd o danwydd ffosil i redeg trelar arlwyo symudol. Hefyd bydd yn golygu na fydd raid i ymwelwyr â’r trelar a’r traeth ddioddef sŵn y generadur, a bydd yn dystiolaeth weledol o’r modd y gall ynni adnewyddadwy a dylunio da ddarparu’r holl wasanaethau sy’n ofynnol i redeg trelar mewn lleoliad diarffordd. Bydd y prosiect enghreifftiol hwn ac astudiaeth achos a gyhoeddir yn cael cyhoeddusrwydd eang i ddangos yr hyn y gellir ei wireddu drwy ddefnyddio technoleg adnewyddadwy, a chodi ymwybyddiaeth o’r buddiannau posibl os bydd mwy a mwy yn y diwydiant arlwyo symudol yn manteisio ar hyn.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £10,241.00
Dyfarnwyd Grant: £5,121.00.

 

Bwyd Stryd oddi ar y Grid

 

Nod Café Môr, sef caffi bwyd ar y stryd yn Freshwater West sydd wedi ennill nifer o wobrau am eu bwydydd o gynnyrch lleol, yw bod y cyntaf yng ngwledydd Prydain i ddatblygu lle bwyd symudol oddi ar y grid. Mae unedau arlwyo symudol ar hyn o bryd yn gwbl ddibynnol ar nwy LPG fel tanwydd i goginio a generadur petrol i redeg oergell a rhewgell. Y prosiect hwn fydd y cyntaf o’i fath, a bydd yn esiampl o’r modd y gall unedau arlwyo symudol redeg ar adnoddau mwy cynaliadwy. Nod y prosiect yw datblygu’r uned arlwyo symudol presennol i weithredu heb yr angen am eneradur ar-safle. Gwneir hyn drwy osod paneli ffoto-foltäig (pv) a thyrbin gwynt ar do’r trelar, banc batri ac offer arlwyo DC/LPG-gytûn neu nwyddau gwyn sy’n fwy ynni effeithlon. Bydd y prosiect yn brosiect arloesol yn y diwydiant arlwyo symudol ac yn dangos y posibiliadau o leihau’r defnydd o danwydd ffosil i redeg trelar arlwyo symudol. Hefyd bydd yn golygu na fydd raid i ymwelwyr â’r trelar a’r traeth ddioddef sŵn y generadur, a bydd yn dystiolaeth weledol o’r modd y gall ynni adnewyddadwy a dylunio da ddarparu’r holl wasanaethau sy’n ofynnol i redeg trelar mewn lleoliad diarffordd. Bydd y prosiect enghreifftiol hwn ac astudiaeth achos a gyhoeddir yn cael cyhoeddusrwydd eang i ddangos yr hyn y gellir ei wireddu drwy ddefnyddio technoleg adnewyddadwy, a chodi ymwybyddiaeth o’r buddiannau posibl os bydd mwy a mwy yn y diwydiant arlwyo symudol yn manteisio ar hyn.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £94,038.00
Dyfarnwyd Grant: £23,408.00.

 

Odyn Coed Tân Biomas
Mae’r prosiect hwn yn golygu adeiladu odyn coed tân a wresogir gan fiomas. Bydd yr odyn yn gymorth i fusnes trin coed yn ardal Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro i wneud eu busnes presennol yn fwy cynaliadwy a chreu mwy o swyddi a chyfleoedd hyfforddiant. Adeiledir yr odyn o gynhwysydd llongau sydd ag insiwleiddiad arbennig o dda a system drydan o reoli awyru/lleithder/gwres. Y ffynhonnell gwresogi fydd gwres dan y llawr a gyflenwir gan ynni thermol solar a bwyler biomas. Bydd y gweithgareddau gwaith coed yn darparu deunydd cynaliadwy lleol a werthir ymlaen fel coed tân a sychwyd mewn odyn. Yn ystod prosesu’r coed tân, mae llawer o ddeunydd gwastraff (nad yw’n addas i’w werthu) hefyd yn cael ei gynhyrchu, a defnyddir y gwastraff hwn i wresogi’r odyn. Defnyddir system bwrpasol o racio a stacio i sychu’r sglodion pren o’r gweithrediadau trin coed. Ymhlith y manteision o sychu pren mewn odyn mae’r canlynol:-

Dim angen sied storio fawr gan y gellir prosesu a sychu’r pren mewn mater o ddiwrnodau i gynnig ‘gwasanaeth yn ôl archeb’.
Cynhyrchu tanwydd yn ôl y galw.
Y cynnwys lleithder yn is na 12% (na ellir ei gyrraedd mewn pren sydd wedi’i sychu yn yr aer) gan roi tanwydd o safon uwch a mwy effeithlon.
Effaith barhaol y prosiect fydd busnes lleol cynaliadwy, cyflogaeth a rheoli coetir cynaliadwy fydd yn diogelu cynefinoedd a bioamrywiaeth.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £27,720.00

Dyfarnwyd Grant: £11,760.00.

 

Cod Morol – Gosod Bwiau o gwmpas Ynys Bŷr
Prif ganlyniad y prosiect hwn yw darparu a lleoli bwiau i ategu ennyn ymwybyddiaeth o’r Cod Morol a chadw at y Cod yn yr ardal o gwmpas Ynys Bŷr ac Ynysoedd Santes Margaret. Bydd cael dull gweledol o nodi’r lleoliadau sensitif â bwiau yn ddull gwahanol fydd yn rhybuddio defnyddwyr y dŵr, yn ennyn ymwybyddiaeth o’r cod, a thrwy hynny yn newid ymddygiad i helpu i ddiogelu bywyd gwyllt y môr, rhinweddau arbennig Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro ac yn sgîl hynny, yr economi leol. Bydd hyn yn rhan o’r deunydd newydd ategol ac addysgol ac o ennyn ymwybyddiaeth, ac os yn llwyddiannus, gellir ei ddefnyddio mewn lleoliadau eraill yn Sir Benfro a thu hwnt. Y Cod Morol yw cyfuniad o Gytundebau Mynediad Tymhorol Gwirfoddol a Chodau Ymddygiad i leihau tarfu ar fywyd gwyllt y môr sy’n gymorth i ddiogelu ecosystemau morol. Mae’r dulliau partneriaeth sy’n cynnwys busnesau lleol, sefydliadau statudol ac anstatudol, wedi bod mewn bodolaeth ers dros ddegawd. Mae’r cydweithredu hwn wedi datblygu dulliau sy’n cael eu hystyried yn arferion gorau ar hyd a lled gwledydd Prydain, yn gymorth i ddiogelu’r sector teithiau cychod i weld bywyd gwyllt sydd werth rhyw £9.7m o wariant y flwyddyn i’r economi leol ac sydd wedi’i gynnwys yn y Trwyddedau Morol gan Gyfoeth Naturiol Cymru.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £10,006.00
Dyfarnwyd Grant: £4,556.00.

 

Pwyth mewn Pryd
Prosiect peilot yw’r prosiect hwn i reoli rhywogaethau o blanhigion ymledol anfrodorol yn nalgylch yr afon yng Nghwm Gwaun. Cyflogir cydgysylltydd rhan-amser i’r prosiect am bymtheng mis i gysylltu â sefydliadau, tirberchnogion a chymunedau i wneud arolwg o ran uchaf dalgylch Cwm Gwaun am rywogaethau o blanhigion ymledol anfrodorol ac wedyn defnyddio dulliau a thechnegau sy’n briodol i’r rhywogaeth a’r lleoliad i reoli Llysiau’r Dial, Jac y Neidiwr a’r Rhododendron. Dyma’r tri o rywogaethau ymledol allweddol y mae Partneriaeth Bioamrywiaeth Sir Benfro wedi’u clustnodi yn rhywogaethau sy’n flaenoriaeth i’w rheoli.

Y canlyniadau y bwriedir i’r prosiect eu cyflawni yw:

1) Cael model o reoli rhywogaethau ymledol sydd wedi’i addasu’n lleol yn ôl dalgylch y gellir ei ddefnyddio yn y Parc Cenedlaethol ac yn Sir Benfro gyfan a hyd yn oed yn yr ardaloedd mwyaf sensitif yn amgylcheddol.

2) Gwybodaeth sydd wedi’i fapio am raddau’r rhywogaethau ymledol yn nalgylch Cwm Gwaun a’r modd o leihau’r graddau hwnnw.

3) Ennyn ymwybyddiaeth asiantaethau ac unigolion a chymunedau o reoli rhywogaethau planhigion ymledol allweddol, a’r gallu i’w rheoli yn dilyn gwaith y prosiect.

4) Dogfennu’r prosiect ar-lein fel ffynhonnell cyfeirio, i gynnwys dulliau o ymgysylltu â chymunedau a sefydliadau partner, arolwg o’r rhywogaethau ymledol, mapio, clustnodi llwybrau ymledu, triniaeth a’r gwersi a ddysgwyd.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £51,626.00

Dyfarnwyd Grant: £25,318.00.

 

Ardal Gweithgynhyrchu Ffenestri a Drysau Goddefol
Nod gwaith seiri Thomas Joinery yw tyfu’r busnes mewn ffordd gynaliadwy trwy gynyddu’r gallu i weithgynhyrchu, gan ostwng y defnydd o ynni a’r costau cysylltiedig a darparu cyfleoedd cyflogaeth a hyfforddiant parhaus, yn ogystal â pharhau i weithgynhyrchu a chyflenwi cynnyrch cynaliadwy o ansawdd uchel. Er mwyn cyrraedd y nod hwn, mae angen iddyn nhw ddiweddaru a gwella’u safle presennol a’u prosesau trwy:- • Ymestyn ardal y gweithdy, gan gynnwys y siop chwistrellu a darparu lle i storio stoc pren a bricets • Moderneiddio’r siop chwistrellu i gynyddu cyfaint ac effeithlonrwydd • Gosod datrysiadau ynni ‘gwyrddach’ mewn lle e.e. goleuadau LED. Mae’r busnes wedi cynllunio ‘Ffenestr Oddefol’ sydd wedi cael ardystiad gan sefydliad o’r enw German Passive Haus Institute. Dyma’r unig weithgynhyrchwyr yn y Deyrnas Unedig sy’n gwneud yr eitemau hyn o bren, sy’n cael eu gwneud i fanyleb uchel. Mae’r prosiect hwn yn hanfodol i brofi’r ‘Ffenestri a Drysau Goddefol’ ar gyfer Diogelu Drwy Ddylunio gan TRADA (mudiad a gydnabyddir gan fyd masnach ar gyfer profi cynnyrch) ac i ddelio gyda galw o’r newydd yn ychwanegol at archebion rheolaidd, tra’n parhau i sicrhau cyflogaeth a hyfforddiant ar gyfer pobl leol.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £62,010.00
Dyfarnwyd Grant: £31,005.00.

 

Fferm Trychfilod Dr Beynon Cam II
Sefydlwyd Fferm Trychfilod Dr Beynon / Dr Beynon’s Bug Farm, yn Nhyddewi yn 2013. Cam Cyntaf y prosiect hwn yw sefydlu rhaglen addysg ac allgymorth ar bwysigrwydd pryfed a chynnal ymchwil gwyddonol mewn perthynas â bridio chwilod y dom ar gyfer gwasanaethau ecosystem allweddol. Fe fydd y prosiect Cam II hwn yn galluogi’r fenter i ddatblygu yn fferm sy’n trosglwyddo cadwraeth trwy ymchwil, arloesi ac addysg. Dyma’r cam nesaf tuag at ddatblygiad y Fferm Trychfilod cyfan ac mae’n cynnwys prynu safle fferm yn Nhyddewi fel bod gan y Fferm Trychfilod safle parhaol a fydd yn golygu bod modd ehangu’r fenter i gwrdd â’r galw. Ar ôl prynu’r safle, fe fydd dau adeilad traddodiadol yn cael eu hadnewyddu yn labordy/canolfan dehongli ac ystafell bridio chwilod y dom, ble mae modd rheoli’r tymheredd, gydag oriel gwylio i’r cyhoedd. Fe fydd toiled compost sy’n hygyrch i gadeiriau olwyn hefyd yn cael ei adeiladu. Fe fydd y cyfleusterau hyn yn caniatáu datblygu’r safle yn orsaf ymchwil sydd ag enw rhyngwladol, yn adnodd addysg ar gyfer trigolion a thwristiaid ac yn atyniad i dwristiaid mewn tywydd gwlyb. Nod y prosiect hefyd yw adfer cynefin gweundir isel ar y fferm, gan greu coridor wedi ei gysylltu rhwng dau gynefin sydd o bwysigrwydd cenedlaethol i fioamrywiaeth, h.y. rhwng Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig Comin Dowrog a Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig Maes Awyr Tyddewi. Mae hefyd yn darparu cyfle unigryw i ymchwilio i symudiadau rhywogaethau a chytrefu hen ddarnau ynysig o gynefin trwy bori er budd cadwraeth ar y fferm a Chomin Dowrog. Ar y cyfan, fe fydd yr arian hwn yn darparu’r seilwaith i ddatblygu’r Fferm Trychfilod yn orsaf ymchwil sydd ag enw rhyngwladol, i hwyluso ymchwil arloesol, gyda’r gorau yn y byd, ar wasanaethau ecosystem a ddarperir gan fywyd gwyllt, a dyfodol cynhyrchu bwyd mewn ffordd gynaliadwy. Yna, fe fydd y ganolfan dehongli gyhoeddus yn y Fferm Trychfilod yn dosbarthu’r ymchwil arloesol hwn ymhlith trigolion ac ymwelwyr Sir Benfro, ac fe fydd creu’r coridor cynefinoedd yn trosglwyddo cadwraeth ar waith.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £563,869.00
Dyfarnwyd Grant: £107,500.00.

 

Cynllun Peilot Agoriad Gwyrdd
Mae Green Key yn rhaglen eco-labelu anllywodraethol, annibynnol ar gyfer y diwydiant twristiaeth, a gydnabyddir ac a gefnogir gan Sefydliad Twristiaeth y Byd a Rhaglen Amgylchedd y Cenhedloedd Unedig. Mae Cadw Cymru’n Daclus yn dymuno cynnal cynllun peilot Green Key am 14 mis yn Sir Benfro gyda’r nod mwy hir dymor o sefydlu Green Key yng Nghymru. Ar hyn o bryd, nid yw Green Key yn cael ei redeg yn unrhyw le yn y Deyrnas Unedig. Fe fydd y cynllun peilot yn seiliedig ar weithio gyda 25 o fusnesau twristiaeth ym Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro a sefydlu Pwyllgor Cynghori, gydag aelodau o grwpiau sydd â diddordeb mewn twristiaeth yn lleol yn ogystal â mudiadau cenedlaethol fel Croeso Cymru a Dŵr Cymru, i ddatblygu’r meini prawf ar gyfer y rhaglen a’u profi. Elfen hanfodol o’r peilot yw datblygu system TG i alluogi’r rhaglen i gael ei rhedeg yn electronig, sy’n hanfodol er mwyn sicrhau ei bod mor hwylus â phosib i gyfranogi a gwerthuso. Fe fydd y peilot hefyd yn gyfle i Cadw Cymru’n daclus osod strwythurau ffioedd fforddiadwy, sy’n adlewyrchu meintiau gwahanol sefydliadau. Fe fydd cynllun busnes yn cael ei gomisiynu i sicrhau bod Rhaglen Green Key a’r strwythur ffioedd sy’n dod i’r amlwg yn gallu cael eu hestyn allan yn effeithiol, eu bod yn gadarn yn economaidd ac yn cyfrannu at gynnal yr amgylchedd lleol trwy gynnwys rhyw fath o ad-daliad ymwelwyr.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £31,960.00
Dyfarnwyd Grant: £15,000.00.

 

Prosiect Adfywio Cymunedol Neuadd Regentaidd Saundersfoot
Yn wreiddiol, cynlluniwyd ac adeiladwyd neuadd gymunedol pentref Saundersfoot (Y Neuadd Regentaidd) dros 50 mlynedd yn ôl gan bobl leol. Erbyn hyn, mae’r adeilad gwreiddiol wedi cael ei ddymchwel ac mae adeilad cymunedol newydd, modern sy’n ynni-effeithlon ac wedi’i gynllunio mewn ffordd gynaliadwy, yn cymryd ei le. Mae’r adeilad newydd yn cael ei adeiladu i safon Da Iawn BREEAM ac fe fydd yn darparu cyfleusterau llawer yn well ar gyfer trigolion, ymwelwyr, grwpiau cymunedol, busnesau lleol a llawer o bobl eraill. Fe fydd nawdd y Gronfa Datblygu Cynaliadwy yn cyfrannu at gwblhau’r gwaith ailddodrefnu, gan sicrhau bod y neuadd yn mynd i allu trosglwyddo gwasanaeth ar gyfer ei hamrywiaeth eang o ddefnyddwyr a bod yn gynaliadwy yn ariannol yn y dyfodol. Fe fydd y nawdd yn cael ei ddefnyddio i gwblhau’r gegin bwrpasol, ar gyfer system sain a goleuadau theatraidd a sgwter trydanol er budd trigolion ac ymwelwyr sy’n cael trafferth symud o le i le. Fe fydd offer y gegin yn cefnogi caffi bach ar gyfer defnyddwyr y neuadd ac yn sicrhau bod modd arlwyo ar gyfer grwpiau mwy sydd am ddefnyddio’r neuadd, er enghraifft ar gyfer priodasau a chynadleddau. Fe fydd yr offer sain a golau yn cyfoethogi cynyrchiadau gan gymdeithasau drama amatur lleol a hefyd o fudd i’r ysgolion lleol ac yn hwyluso gweithgareddau eraill gan gynnwys cyngherddau, cyfarfodydd, dangosiadau ffilm, cynadleddau, drama neu ddosbarthiadau ymarfer corff ayb. Fe fydd y cyfan oll yn cyfoethogi’r cydlyniad cymdeithasol, yn hyrwyddo gweithgareddau sy’n cyfuno cenedlaethau o fewn y gymuned, yn annog gwell cynhwysedd ac yn hanfodol ar gyfer ymarferoldeb ariannol tymor hirach.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £74,008.00
Dyfarnwyd Grant: £37,872.00.

 

Fferm Chwilod Dr Beynon: Cam 1
Mae Fferm Chwilod Dr Beynon yn fenter newydd sbon sydd wedi ei lleoli yn Nhyddewi. Mae’r Fferm Chwilod yn cyfuno:- (1)’Dung Beetles Direct’ (DBD): sef menter arloesol sy’n bridio chwilod y dom i’w cyflenwi i ffermwyr/perchnogion ceffylau i drosglwyddo gwasanaethau ecosystem allweddol gan gynnwys cael gwared ar ddom o dir pori ac (2)addysg ac allgymorth ar bwysigrwydd pryfed. Sicrhawyd cymorth gan y Gronfa Datblygu Cynaliadwy i helpu dechrau’r rhaglen addysg ac allgymorth, i wneud ymchwil gwyddonol sy’n hanfodol i lwyddiant ‘Dung Beetles Direct’, a dosbarthu gwybodaeth a chodi ymwybyddiaeth o bwysigrwydd chwilod y dom mewn ecosystem gynaliadwy. Fe fydd y rhaglen addysg ac allgymorth yn cynnwys saffari chwilod wedi ei arwain gan arbenigwyr, ar draws tir yn Nhyddewi, ar Ynys Dewi a thu hwnt. Fe fydd cyfranogwyr yn dysgu am bwysigrwydd pryfed a’u rôl yn ein dyfodol cynaliadwy. Fe fydd elfen ymchwil y prosiect yn cynnwys astudiaeth i fapio amrywiaeth genetig rhywogaethau chwilod y dom i sicrhau mai’r rhywogaethau cywir yn unig sy’n cael eu bridio a’u rhyddhau, gan atal poblogaethau gwyllt rhag cael eu gwanhau’n genetig ac i brofi chwilod am glefydau da byw y gellir eu trosglwyddo. Dyma gam cyntaf, hanfodol gweledigaeth lawer yn fwy ar gyfer y prosiect i ddatblygu gweithgareddau’r Fferm Chwilod mewn ffordd gynaliadwy i fod yn orsaf ymchwil ac yn gyfleuster addysgol.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £25,474.00
Dyfarnwyd Grant: £10,727.00.

 

Troi Papur a Chardfwrdd Gwastraff yn Danwydd Solid Biomas
Mae Polypembs Ltd yn cynnig casglu pecynnau polystyren ehangedig a chardfwrdd a phapur cysylltiedig yn rhad ac am ddim o fusnesau lleol a safleoedd amwynder i gael yr adnodd gwerthfawr hwn cyn iddo fynd i mewn i’r ffrwd gwastraff. Fe fydd y prosiect hwn yn cyflwyno ateb newydd a defnyddiol i’r pecynnau papur, cerdyn a chardfwrdd sy’n cael eu casglu ac sydd ar hyn o bryd yn cael eu troi’n fyrnau a’u cludo i felinau pell neu eu hallforio. Fe fydd y cardfwrdd a’r papur yn cael ei brosesu yn danwydd biomas rhad i’w ddefnyddio’n lleol mewn tanau agored a chyfarpar llosgi boncyffion, Agas a boeleri biomas. Fe fydd y tanwydd hwn, sy’n perfformio’n dda, ar gael ar ffurf boncyffion neu friciau bach ar draws yr ardal leol mewn swmp neu mewn bagiau ac fe fydd yn opsiwn cost-effeithiol yn lle tanwydd solid traddodiadol.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £58,645.00
Dyfarnwyd Grant: £28,000.00.

 

Twnnel Poli Amaethyddiaeth Gymunedol Organig Caerhys
Mae Amaethyddiaeth â Chefnogaeth Gymunedol Organig Caerhys (COCA) yn gynllun amaethyddiaeth â chefnogaeth gymunedol sy’n cael ei redeg ar egwyddorion menter gymdeithasol. Mae aelwydydd sy’n aelodau’n talu £20 i £40 y mis am gyfran wythnosol o gynnyrch lleol sy’n cael eu tyfu trwy ddulliau organig. Mae COCA wedi bod yn tyfu llysiau tymhorol organig ar 4 erw o dir yn Fferm Organig Caerhys ers dechrau 2010. Er mwyn sicrhau gwell amodau tyfu ar gyfer mwy o amrywiaeth o gnydau cae sydd wedi eu tyfu trwy ddull modiwl, cynhyrchu saladau a llysiau gwyrdd hwyr a chynnar dros y gaeaf a chynhyrchu mwy o gnydau tyner dros yr haf fel tomatos, ciwcymbr, ffa a chorn melys, mae COCA wedi sicrhau nawdd gan y Gronfa Datblygu Cynaliadwy tuag at brynu ail dwnnel poli. Mae angen mwy nag un twnnel poli er mwyn cylchdroi cnydau, rheoli clefydau mewn ffordd organig a sicrhau bod modd cyrraedd y nod o ymestyn y tymor cynhyrchu a chynhyrchu mwy mewn amodau tywydd ansicr. Mae’r ail dwnnel poli hwn yn hanfodol er mwyn cynnal ansawdd y llysiau, eu niferoedd a’u hamrywiaeth, a’i wella, ac fe fydd hyn yn helpu ehangu’r aelodaeth at y targed o 80 o aelwydydd.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £6,442.00
Dyfarnwyd Grant: £3,474.00.

 

eduCAT
Mae prosiect eduCAT (education catalyst) yn mynd â heriau cynaliadwyedd go iawn, y mae mudiadau’r sector busnes neu gyhoeddus yn eu profi, i mewn i ysgolion uwchradd y Sir. Caiff disgyblion o grŵp blwyddyn ysgol gyfan eu hannog i helpu datblygu atebion arloesol ac ymarferol i’r heriau a osodir, sy’n rhoi sylw i ystyriaethau cymdeithasol, economaidd ac amgylcheddol. Gydag arweiniad, fe fydd eu syniadau’n cael eu datblygu yn gynllun busnes a gyflwynir yn ôl i’r sawl sydd wedi gosod yr her. Caiff disgyblion ddealltwriaeth newydd a chyfle i ddefnyddio’u gwybodaeth academaidd mewn sefyllfaoedd busnes go iawn, tra’n datblygu sgiliau newydd fel meddwl yn greadigol a dealltwriaeth ymarferol o oblygiadau a chyfyngiadau newid yn yr hinsawdd ar eu darpar-gyflogwyr. Caiff tywyswyr antur, sydd ond yn cael eu cyflogi’n dymhorol ar hyn o bryd, eu hyfforddi i drosglwyddo’r rhaglen, ac fe fydd hyn hefyd yn helpu cadw pobl ifanc medrus i weithio yn y sir trwy gydol y flwyddyn.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £116,871.00
Dyfarnwyd Grant: £59,271.00.

 

Astudiaeth Arfarniad Opsiynau Adfywiad Cymunedol Aberteifi
Sicrhaodd 4CG, sef cwmni sy’n fenter gymunedol, gymorth gan y Gronfa Datblygu Cynaliadwy i gynnal astudiaeth ddichonoldeb ac ymarfer arfarnu opsiynau gyda chynllun busnes llawn, i benderfynu sut allent ddatblygu Aberteifi a’r ardaloedd cyfagos mewn ffordd gynaliadwy sy’n ymarferol yn fasnachol. Eu nod cyffredinol yw cefnogi’r economi lleol a sicrhau ei fod yn wydn ar gyfer y dyfodol, trwy ddarparu’r cyfleusterau mwyaf perthnasol i gefnogi busnesau a chynhyrchwyr lleol ac i gadw’r cyllid a’r adnoddau yn lleol. Trwy gyfranddaliadau cymunedol a chyfleusterau benthyg, maen nhw wedi prynu tri safle yn Aberteifi a fydd yn cael eu datblygu er budd yr economi lleol. Fe fydd yr astudiaeth arfaethedig yn edrych ar bob agwedd ar y safleoedd hyn er mwyn pennu opsiynau wedi eu costio sy’n ymarferol yn fasnachol, ac yna fe fydd un yn cael ei ddewis fel y dull optimaidd o ddatblygu. Rhan bwysig o’r astudiaeth hefyd fydd ymgynghori â’r gymuned, oherwydd y gobaith yw y bydd yr opsiwn y dewisir ei ddatblygu yn dod yn ‘galon’ newydd i Aberteifi a’r cymunedau cyfagos. Bydd yn fodel enghreifftiol a llwyr fasnachol o ddatblygu cynaliadwy sy’n seiliedig ar y gymuned ac sydd o fudd i gymunedau eraill sydd eisiau’r un dyfodol i’w hardal leol.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £42,332.00
Dyfarnwyd Grant: £10,000.00.

 

Prosiect Gwaredu Jac y Neidiwr Cemaes 2013
Fe fydd prosiect Cymdeithas Gymunedol Llandudoch, ” Prosiect Gwaredu Jac y Neidiwr Cemaes 2013″ yn dilyn ymlaen ar waith prosiect llwyddiannus a ddechreuwyd yn 2012. Y nod cyffredinol yw atal chwyn ymledol Jac y Neidiwr rhag lledu, a chael ei wared, ar safle 30 erw ar Ben Cemaes. Hefyd, yn y tymor hirach, adfer tir sydd heb gael ei reoli ers sawl degawd i gyflwr amaethyddol mwy cynhyrchiol gyda phatrwm o gynefinoedd bywyd gwyllt naturiol. Mae’r gwaith a wnaed hyd yn hyn wedi profi’n effeithiol, ond er mwyn y posibilrwydd o wireddu mwy o fanteision eto i gadwraeth a bioamrywiaeth ac i reoli tir yn gynaliadwy yn y tymor hir, mae angen gwaith i ddilyn ymlaen. Fe fydd y gwaith prosiect yn cynnwys cael gwared ar fwy o blanhigion Jac y Neidiwr ar safleoedd trwy eu tynnu gyda llaw neu ddefnyddio dulliau mecanyddol, gan ddibynnu ar ddwysedd y tyfiant a natur y tir.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £27,260.00
Dyfarnwyd Grant: £13,670.00.

 

Cartrefi Solar Fforddiadwy
Mae Cartrefi Solar Fforddiadwy yn brosiect newydd i ddatblygu cartrefi fforddiadwy ar ddwysedd isel a microgynhyrchu mewn uned integredig. Mae hefyd yn ceisio cael hyd i 80% o’i ddeunydd a’i arbenigedd yng Nghymru a chreu cyflogaeth leol. Prif allbwn y prosiect hwn fydd prototeip gweithiol o gartref deulawr 100 metr sgwâr a bwerir gan ynni’r haul, i Lefel 4/5 o’r cod cynaliadywedd, am dan £50,000. Mae gan y prosiect hwn bedwar amcan; 1. Datblygu cartref Eco gyda chyfradd Cod Cartrefi Cynaliadwy 4, o leiaf, ar gost o lai na £50,000 2. Defnyddio pren o ffynonellau lleol ar gyfer rhan sylweddol o’r gwaith adeiladu gan greu cadwyn gyflenwi gynaliadwy yn lleol. 3. Masnacheiddio’r prototeip i’w werthu fel tŷ parod a chreu swyddi gweithgynhyrchu lled-grefftus yn lleol 4.Sicrhau newid yn yr ymwybyddiaeth o gartrefi wedi eu hadeiladu o bren.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £8,195.00
Dyfarnwyd Grant: £3,968.00.

 

Hadau Dolydd Gwyllt Wyndrush
Mae’r prosiect yn golygu casglu hadau o ddolydd blodau gwyllt i’w defnyddio gan unigolion a mudiadau lleol sydd am adfer dolydd tebyg ar eu tir eu hun. Fe fydd yn rhoi cymhelliant economaidd i reoli dolydd gwellt sy’n gyfoeth o flodau mewn ffordd draddodiadol sy’n ecolegol dda, gan helpu cadw’r adnodd prin ac annwyl hwn ar gyfer y dyfodol. Fe fydd hefyd yn darparu cyfle i ychwanegu at yr adnodd hwn mewn ffordd sy’n gadarn yn ecolegol, gan ddefnyddio hadau brodorol o ffynonellau lleol o blanhigion sydd wedi addasu at amgylchedd Sir Benfro.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £14,270.00
Dyfarnwyd Grant: £7,135.00

 

Walking with Wheels
Fe fydd y prosiect hwn yn adeiladu ar waith sydd eisoes ar y gweill trwy Brosiect ‘Walkability’ Awdurdod y Parc Cenedlaethol, ac sy’n cael ei ariannu’n rhannol gan Ymddiriedolaeth Iechyd Hywel Dda ac yn annog pobl sydd â gallu cyfyngedig i symud o le i le, i fynd allan i fwynhau cefn gwlad. Fe fydd ‘Walking with Wheels’ yn cynyddu’r nifer o bobl sy’n cymryd rhan mewn teithiau cerdded a digwyddiadau wedi eu trefnu ac mae’n gostwng rhai o’r rhwystrau y mae’n rhaid i’r rheiny sy’n llai symudol eu goresgyn er mwyn mwynhau’r awyr agored a’i gwerthfawrogi trwy: 1.Ddarparu sgwter symudedd trydanol yng Nghanolfannau Ymwelwyr Dinbych-y-pysgod a Threfdraeth 2.Datblygu llwybr symudedd cylch ym Maes Awyr Tyddewi 3.Datblygu cyfres o ‘deithiau cerdded’ addas yn y lleoliadau hyn 4.Darparu cludiant ychwanegol sy’n medru cludo cadeiriau olwyn ar gyfer teithiau cerdded symudedd i leoliadau pwysig  5.Darparu arweinwyr teithiau sydd â chymwysterau addas. Bydd yn galluogi trigolion ac ymwelwyr sy’n teimlo eu bod wedi eu heithrio oherwydd eu problemau iechyd a symudedd i fwynhau’r awyr agored, gyda manteision posib ar gyfer eu lles corfforol a meddyliol, ac i ddatblygu cysylltiadau cymdeithasol newydd. Fe fydd rhai o’r teithiau cerdded a drefnir yn tywys y rheiny sy’n cymryd rhan at ardaloedd o’r Parc Cenedlaethol sydd â buddiannau sylweddol o ran bioamrywiaeth a hanes ac fe fydd y taflenni ar gyfer y teithiau cerdded yn cynnwys mannau o ddiddordeb ar hyd y daith.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £50,450.00
Dyfarnwyd Grant: £21,860.00

 

Sioe Deithiol i Ysgolion – Ymwybyddiaeth o Fywyd Gwyllt y Môr
Mae’r prosiect hwn yn cynnig dod â sioe deithiol ynglŷn â bywyd morol gan ‘Silent World to You’ at 20-25 ysgol gynradd yn Sir Benfro. Mae’n targedu’r Cyfnod Sylfaen (plant 3-7 oed) ac fe fydd yn dod â’r byd tu allan i’r ystafell ddosbarth (mewn sawl acwariwm!), ynghyd ag adnoddau ategol syml, i fanteisio i’r eithaf ar y profiad, a gyda’r potensial i fiolegwyr morol lleol ddilyn i fyny ar ôl y sioe. Darperir pecyn gyda syniadau i ehangu ar y profiad, gan gynnwys awgrymiadau ar gyfer gweithgareddau cysylltiedig sy’n gysylltiedig â’r cwricwlwm, arweiniad ar waith maes, rhestrau o safleoedd gwaith maes a dolenni i gael gwybodaeth bellach. Amcan y prosiect yw codi ymwybyddiaeth o fywyd gwyllt y môr yn lleol, a thynnu sylw at y ffordd y mae defnydd pobl o’r amgylchedd morol a’r arfordir gerllaw yn gallu effeithio ar fywyd y môr.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £4,958.00
Dyfarnwyd Grant: £2,400.00

 

Gwerthusiad Economaidd o Weithgarwch Hamdden Morol
Fe fydd nawdd gan y Gronfa Datblygu Cynaliadwy yn galluogi Fforwm Arfordirol Sir Benfro i ddarparu gwerth economaidd ar gyfer ardaloedd o hamdden forol sydd wedi eu mapio mewn dwy ardal beilot yn Sir Benfro. Fe fydd hyn yn darparu tystiolaeth glir, a dulliau penodol, er mwyn nodi beth yw gwerth gweithgareddau unigol i’r economi lleol ac yn darparu proses y gellir ei hailadrodd er mwyn ehangu’r prosiect yn ddaearyddol. Fe fydd y gwaith yn ehangu ar waith sydd eisoes ar y gweill i reoli hamdden mewn ffordd sy’n gynaliadwy, gan gynnwys prosiect Mapio Gweithgarwch Cymru. Fe fydd consortiwm o arbenigwyr arweiniol yn dyfeisio dulliau i osod £oedd ym mhob un o’r ardaloedd o weithgarwch sydd wedi eu mapio a’r llwybrau gweithgarwch ar gyfer pob ardal beilot, ac fe fydd hyn yn golygu bod modd rhoi gwerth uniongyrchol ar yr economi lleol ar gyfer gweithgareddau fel teithiau bywyd gwyllt mewn cwch o amgylch Ynys Dewi, arfordira ar Benmaendewi, pysgota môr yn Dale ayb. Fe fydd y gwaith yn cael ei wneud gydag ymagwedd raddol trwy asesu methodoleg ddrafft addas yn gyntaf, ar sail adolygiad o lenyddiaeth, ac yna profi’r fethodoleg a’i defnyddio ar ddau safle sy’n bwysig i bolisi cenedlaethol, sef Dale a Phenrhyn Tyddewi. Mae yna lawer o botensial i adnabod ardaloedd o werth/defnydd hamdden uchel. Er enghraifft, fe fydd yn darparu ymagwedd â sylfaen dystiolaeth at brosesau cynllunio morol ac arfordirol ac yn helpu cymunedau arfordirol, darparwyr gweithgareddau a’r diwydiant hamdden a thwristiaeth i ymgysylltu ag ymgynghoriadau polisi a fydd yn codi.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £41,650.00
Dyfarnwyd Grant: £20,650.00

 

Prosiect Dileu Jac y Neidiwr yng Nghemaes
Nod Cymdeithas Llandudoch yw dileu’r pla-blanhigyn ‘Jac y Neidiwr’ (Himalayan Balsam) o safle 30 erw ar Ben Cemaes, a, thrwy wneud hynny, ei atal rhag lledu ymhellach. Gellid troi’r tir a gliriwyd yn ôl yn dir amaethyddol cynhyrchiol, neu ei adael i adfywio i fod yn gynefin bywyd gwyllt mwy naturiol sy’n cynnal rhywogaethau brodorol ac yn gwella bioamrywiaeth. Fe fydd arian y Gronfa Datblygu Cynaliadwy yn helpu’r grŵp i adeiladu ar y llwyddiant a’r profiad a gafwyd wrth glirio 18 erw o’r rhywogaeth oresgynnol yng Nghippyn ac mewn ardaloedd eraill y llynedd. Fe fydd peth o’r nawdd yn mynd tuag at ddefnyddio peiriannau a chontractwyr arbenigol i daclo’r gwaith clirio cychwynnol. Mae angen gwneud hyn am fod y tir ar Ben Cemaes yn anodd iawn, gyda llethrau serth a degawdau o dyfiant mieri a’r ddraenen ddu. Yna, fe fydd gweithgorau gwirfoddol rheolaidd yn dilyn ymlaen i dynnu gweddill y planhigion â llaw. Elfen hanfodol yw bod y prosiect hefyd yn mynd i godi ymwybyddiaeth o broblemau a achoswyd gan Jac y Neidiwr a’r camau gweithredu yr argymhellir i’r cyhoedd eu cymryd os digwydd iddynt ddod ar draws y planhigyn. Yn ystod y prosiect, cynhyrchir DVD byr, prototeip ar gyfer llyfr stori a deunydd Youtube ar reoli Jac y Neidiwr hefyd. Dosberthir yr allbwn i sicrhau bod arfer gorau’n cael ei rannu gyda chymunedau ac unigolion eraill sydd â diddordeb, ac er mwyn i’r gwirfoddolwyr sbarduno eraill, a’u hysbrydoli, i weithredu.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £20,453.00
Dyfarnwyd Grant: £9,719.00

 

Cymhwysiad Symudol a Rhyngwyneb Integredig ar y We ar gyfer Cofnodi Gweision y Neidr
Trwy’r prosiect hwn, nod Canolfan Gwybodaeth ar Fioamrywiaeth Gorllewin Cymru (WWBIC) yw cynyddu’r gwaith cofnodi biolegol, a’r cyfranogiad ynddo, yn Sir Benfro, trwy greu cymhwysiad cofnodi symudol integredig, a rhyngwyneb ar y we, a sicrhau eu bod ar gael i gofnodwyr gwirfoddol. Fe fydd y nawdd yn helpu datblygu cymhwysiad i anfon cofnodion gweision y neidr a gofnodwyd gan declynnau cofnodi maes, at gronfa ddata WWBIC, gan ddefnyddio rhwydwaith selwlar neu gysylltiad band eang diwifr. Fe fydd y rhyngwyneb mapio integredig ar y we yn caniatáu i gofnodion gael eu darllen a’u gwirio gan arbenigwyr. Fe fydd cofnodwyr a gwirfoddolwyr yn defnyddio dyfais symudol sydd â GPS yn rhan ohoni, sydd â chymhwysiad wedi’i deilwra ar gyfer recordio gweision y neidr. Fe fydd cofnodion biolegol yn cael eu bwydo’n uniongyrchol ar fap ac i mewn i ryngwyneb cofnodi data hawdd ei ddefnyddio, sy’n storio’r cofnodion, ac yn eu huwchlwytho at gronfa ddata’r WWBIC pan fydd signal ar gael. Unwaith y bydd y prosiect hwn wedi ei gyflawni, dylai balmantu’r ffordd ar gyfer datblygiadau ar gyfer grwpiau eraill o rywogaethau, a chaniatáu i fudiadau neu grwpiau eraill rannu’r wybodaeth a gofnodwyd.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £8,195.00
Dyfarnwyd Grant: £3,968.00

 

Rheolwr Prosiect Coetiroedd a Gwlypdiroedd
Fe fydd y Gronfa Datblygu Cynaliadwy yn cyfrannu at gyflogi Rheolwr Prosiect er mwyn sicrhau bod prosiect a sefydlwyd gan Sir Benfro 21G o’r enw “Hyfforddiant mewn sgiliau rheoli cynefinoedd coetir a gwlypdir a’u cynnal a chadw” yn gallu parhau, yn gallu cael ei ddatblygu ymhellach ac yn gynaliadwy yn economaidd yn y tymor hir. Nod y prosiect yw defnyddio dau safle lleol i ddatblygu rhaglen hyfforddiant mewn sgiliau rheoli coetir a gwlypdir traddodiadol. Y ddau safle yw Cynllun Coedlannu Helyg Hentland drws nesaf i Burfa Penfro a Choetir Kingsmill ar ystâd Ystagbwll yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn agos iawn at Gastellmartin.Mae’r cynllun Coedlannu Helyg yn plannu helyg a choed cyll ar gyfer coedlannau cylchdro byr i’w defnyddio ar gyfer prosiectau amgylcheddol, yn enwedig sefydlogi glannau afonydd. Mae’r coetiroedd yn cael eu teneuo, llwybrau’n cael eu clirio a’u gosod a phontydd yn cael eu hadeiladu dros ffosydd a nentydd. Mae ardaloedd o’r coetir yn cael eu coedlannu ar gylchdro. Yn ychwanegol at y rhaglen hyfforddiant, mae’r ddau brosiect hefyd yn darparu cyfleoedd ar gyfer gwirfoddoli, cyflogaeth a chodi refeniw er budd y gymuned leol. Gydag ymagwedd gyson a phroffesiynol, fe fyddai’r rheolwr prosiect yn:- •Datblygu’r cyfleoedd hyfforddiant a gwirfoddoli ac yn agor y prosiectau i’r gymuned leol •Datblygu’r cyfleoedd i godi refeniw ar gyfer y ddau brosiect •Datblygu’r potensial ar gyfer sefydlu buddion atafaeliad carbon y safle a sefydlu cynllun cyfrifoldeb cymdeithasol corfforaethol ymarferol a chynaliadwy •Chwilio am gyfleoedd i gyflwyno ceisiadau i gyflawni’r gwaith hwn ar safleoedd eraill yn y Parc Cenedlaethol ac o’i amgylch.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £183,430.00
Dyfarnwyd Grant: £45,000.00.

 

ReFarm
Fe fydd y nawdd yn talu am ymgynghorydd technegol ar ynni adnewyddadwy o Ganolfan Eco Cymru i roi cyngor technegol annibynnol a diduedd i ffermwyr os ydynt yn ystyried gwneud buddsoddiad cyfalaf mewn technolegau adnewyddadwy. Fe fydd y cyngor yn cynnwys astudiaeth ddichonoldeb ar y safle ac asesiad o dechnolegau adnewyddadwy ymarferol, gyda’r nod o sicrhau cynnydd yng nghynhyrchiant blynyddol trydan adnewyddadwy yn y sector ffermio yn Sir Benfro. Gobeithir, gyda chymorth, y bydd ffermwyr Sir Benfro yn gostwng eu dibyniaeth ar danwydd ffosil, eu costau a hefyd eu heffaith ar yr amgylchedd. Ac, yn hanfodol, fe fydd y prosiect yn cyfrannu at ‘sector gwyrdd’ yr economi lleol, yn cynyddu’r cyfleoedd hyfforddiant a chyflogaeth i osodwyr technoleg ynni adnewyddadwy ac yn cyfrannu at dargedau ynni adnewyddadwy Sir Benfro. Mae’r prosiect hefyd yn anelu at arallgyfeirio incwm y fferm trwy gynhyrchu gwres a thrydan trwy ddulliau adnewyddadwy. Fe fydd yr astudiaeth yn darparu manylion ar addasrwydd safle; technolegau addas; y potensial o ran cynhyrchu; incwm potensial; effeithiau; costau sefydlu cychwynnol a chostau parhaus. Fe fydd y swyddog hefyd yn helpu monitro safleoedd potensial ar gyfer eu haddasrwydd ac yn darparu’r offer i wneud hynny (e.e. monitro gwynt neu fonitro llif nant) ac unrhyw ofynion o dan gyfraith cynllunio. Yn ogystal â darparu’r gwasanaeth cymorth technegol, fe fydd y prosiect hefyd yn cynnal gweithgareddau ymgysylltu er enghraifft seminarau, gweithdai, cynadleddau ayb. i ysgogi’r galw ar draws ardal y prosiect.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £94,591.00
Dyfarnwyd Grant: £46,781.00.

 

Canllaw i Dwristiaeth Gynaliadwy ym Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro
Fe fydd nawdd gan y Gronfa Datblygu Cynaliadwy yn helpu cefnogi’r gwaith o gynhyrchu adran arbennig ar ‘Twristiaeth Gynaliadwy ym Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro’ ar wefan greentraveller.co.uk. Fe fydd hyn yn darparu gwybodaeth gynhwysfawr ar dwristiaeth a arweinir gan y gymuned a sut mae teithwyr yn gallu dod i Barc Cenedlaethol Arfordir Penfro (PCAP) ar eu gwyliau mewn ffordd sy’n cael effaith isel ar yr amgylchedd ac effaith bositif ar yr economi lleol a bywoliaeth pobl leol. Fe fydd y canllaw yn cynnwys adrannau ar Drafnidiaeth, Ble i aros, Bwyta allan, Atyniadau Ymwelwyr a Gweithgareddau er mwyn cyflawni’r canlyniadau canlynol: •Hyrwyddo gwerthfawrogiad o’r awyr agored, byw’n iach a chynaliadwyedd ymhlith trigolion ac ymwelwyr •Hyrwyddo llety sydd â meddylfryd gwyrdd, gweithgareddau effaith isel a thwristiaeth a arweinir gan y gymuned yn PCAP •Hyrwyddo mynediad i PCAP ar gludiant cyhoeddus •Hyrwyddo ymwybyddiaeth o fioamrywiaeth a dealltwriaeth ohoni. Fe fydd y canllaw yn gyfle ar-lein i arddangos y dewisiadau teithio a thwristiaeth gynaliadwy gorau yn PCAP, wedi eu hardystio gan greentraveller.co.uk, a ystyrir fel porth sy’n arwain y blaen am brofiadau cynaliadwy yn y Deyrnas Unedig. Fe fydd y prosiect yn targedu cynulleidfaoedd newydd yn benodol, oherwydd mae Greentraveller yn ymgysylltu â charfan brif ffrwd o bobl sy’n mynd ar eu gwyliau, i ddangos bod dewis profiadau cynaliadwy yn rhoi gwerth ychwanegol. Fe fydd y Canllaw yn marchnata’r Parc, i hybu nifer yr ymwelwyr a chyfnodau dros nos, ond hefyd yn dangos sut mae modd i ymwelwyr a thrigolion ymweld â’r Parc, a’i fwynhau, mewn ffordd fwy cyfrifol.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £7,500.00
Dyfarnwyd Grant: £3,250.00.

 

Prosiect Addysg Green Apple Cross
Fe fydd nawdd gan y Gronfa Datblygu Cynaliadwy yn cyfrannu at adeilad toiled compost a gwaith ar adfer twnnel poli dau rychwant i ddarparu ardal dan do hanfodol a chyfleustod i grwpiau sy’n ymweld â safle Green Apple Cross. Mae’r safle, sy’n hen blanhigfa fasnachol, yn cael ei ddatblygu fel enghraifft o fyw’n gynaliadwy, trwy greu tyddyn organig, hunangynhaliol, sy’n niwtral o ran carbon. Cynlluniwyd y safle ar egwyddorion cynaliadwyedd ac fe fydd yn cynnwys coedlannu coetir, perllan, planhigfa coed ffrwythau, gardd lysiau ac ardal bywyd gwyllt. Yn ychwanegol at hyn, fe fydd y safle’n adnodd addysgol gwerthfawr i ysgolion a chymunedau lleol fel ystafell ddosbarth awyr agored. Trwy arddangos a chyfleoedd i chwarae rhan uniongyrchol, fe fydd y prosiect yn hyrwyddo dealltwriaeth ehangach o gynaliadwyedd trwy dyfu ffrwythau, rheoli tir, gwarchod dŵr a defnyddio adnoddau’n ofalus. Fe fydd ysgolion yn cael eu rhandiroedd eu hunain i weithio arnynt ac yn ogystal â thyfu ffrwythau a llysiau fe fyddan nhw hefyd yn cael cyfle i dyfu planhigion a fydd yn cynyddu bioamrywiaeth y safle.

Cyfanswm Cost y Prosiect: £6,230.00
Dyfarnwyd Grant: £3,115.00.