Castell Henllys yw’r unig le y gallwch gerdded ymhlith y tai crwn o’r Oes Haearn sydd wedi’u hailadeiladu yn y fan a’r lle y byddent wedi sefyll 2,000 o flynyddoedd yn ôl.

Mae archaeolegwyr ac arbenigwyr eraill wedi helpu i ailadeiladu’r strwythurau hyn gyda chymorth gwirfoddolwyr, gan ddefnyddio’r un math o ddeunyddiau i greu profiad realistig o’r Oes Haearn.

 

Daw hanes y fryngaer yn fyw drwy gyfrwng tywyswyr mewn gwisgoedd sy’n cynrychioli aelodau o lwyth y Demetae, a oedd yn byw yn y gornel hon o Gymru cyn, yn ystod ac ar ôl goresgyniad y Rhufeiniaid.

Cyn cyrraedd y tai crwn

Er mai’r tai crwn yw’r prif atyniad, mae llawer mwy i’w archwilio.

Pan fyddwch chi’n cyrraedd, byddwch yn cael eich cyfarch yn y Ganolfan Ymwelwyr, sydd yn y dyffryn o dan y gaer.

Mae’r adeilad yn cynnwys siop anrhegion, arddangosfeydd rhyngweithiol, a chaffi’r Caban.

Mae croeso i ymwelwyr fynd am dro ar hyd y llwybrau drwy’r coetir ac ar lan yr afon, gan gynnwys y Llwybr Troednoeth sef, fel mae’r enw’n awgrymu, taith i’r synhwyrau lle cewch gyfle i roi’ch traed yn yr afon ar ddiwedd y daith.

Iron Age roundhouses at Castell Henllys Iron Age Village

Croeso i’r Oes Haearn

Ar ôl i chi fynd i mewn i’r fryngaer, fe welwch y pedwar tŷ crwn a’r granar, sydd wedi’u hailadeiladu’n ofalus ar y sylfeini gwreiddiol o’r Oes Haearn. Mae archaeolegwyr wedi astudio’r dystiolaeth ar gyfer y sylfeini hyn ers degawdau.

Mae’r gaer yn eistedd ar frigiad mewndirol gyda golygfeydd syfrdanol o’r cefn gwlad cyfagos, sydd heddiw’n rhan ganolog o Barc Cenedlaethol Arfordir Penfro.

Cafodd tŷ crwn y Tŷ Coginio ei ddisodli yn 2018, ac fe gwblhawyd y gwaith o ddisodli’r Tŷ Cwrdd a’r Efail yn 2019.

Mae croeso i gŵn ar dennyn ar y safle, ond ni chaniateir iddynt ddod i mewn i’r caffi. Fodd bynnag, caniateir cŵn ar y feranda ac yn y mannau eistedd y tu allan.

Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro sy’n berchen ar Bentref Oes Haearn Castell Henllys ac yn gyfrifol am ei redeg.

A group walking the barefoot on sand on Barefoot Trail at Castell Henllys
Shop at Castell Henllys Iron Age Village