Rheoliadau/Safonau Ariannol 2026

Posted On : 20/07/2026

Mae’r Safonau Ariannol hyn yn sefydlu’r fframwaith llywodraethu, y polisïau cyfrifyddu, y gweithdrefnau a’r rheolaethau mewnol ar gyfer rheolaeth ariannol yn Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro, gan sicrhau cydymffurfiad â gofynion statudol, canllawiau Llywodraeth Cymru, a stiwardiaeth arian cyhoeddus. Eu nod yw sicrhau’r canlynol: bod gofynion cyfreithiol yn cael eu bodloni, bod arian cyhoeddus yn cael ei ddiogelu, bod asedau’r Awdurdod yn cael eu diogelu, bod cyllidebau ac adnoddau’n cael eu defnyddio’n effeithlon, gwneud y mwyaf o incwm lle bo hynny’n briodol, bod y gwerth gorau yn cael ei gyflawni.

Cynnwys

1. Pwrpas
2. Fframwaith Deddfwriaethol a Rheoleiddiol (Cymru)
3. Cwmpas
4. Rolau a Chyfrifoldebau
4.1 Aelodau (NPA)
4.2 Prif Weithredwr ac Uwch Arweinyddiaeth (Cyfarwyddwyr)
4.3 Prif Swyddog Cyllid (Swyddog Adran 151)
4.4 Pennaeth Cyllid a Chodi Arian
4.5 Swyddog Monitro
4.6 Deiliaid Cyllidebau/Arweinwyr Tîm
4.7 Swyddi Allweddol Eraill
5. Polisïau Cyfrifyddu
5.1 Sail Cyfrifyddu
5.2 Cydnabod Refeniw
5.3 Cydnabod Gwariant
5.4 Gwariant Cyfalaf
5.5 Dibrisiant
6. Fframwaith Cyllidebu
6.1 Cynllun Ariannol Tymor Canolig
6.2 Pennu Cyllideb Flynyddol
6.3 Monitro’r Gyllideb
7. Rheoli’r Trysorlys
7.1 Amcanion
7.2 Llywodraethu
7.3 Trefniadau bancio
8. Rheolaethau Mewnol a Llywodraethu
8.1 Fframwaith Llywodraethu
8.2 Gwahanu Dyletswyddau
8.3 Rheoli Risg
8.4 Gweithdrefnau a rheolaethau ariannol
8.5 Polisïau
9. Caffael a Rheoli Contractau
9.1 Egwyddorion
9.2 Caffael a Thendro
9.3 Archebion prynu
9.4 Cardiau prynu
9.5 Gwariant rheolaidd
9.6 Rheoli Contractau
9.7 Cofrestr contractau
9.8 Cofrestr tendrau
9.9 Eithriadau
10. Adrodd Ariannol
10.1 Mewnol
10.2 Allanol
11. Archwilio a Sicrwydd
11.1 Archwilio Mewnol
11.2 Archwilio Allanol
11.3 Rheolyddion Mewnol
12. Rhoddion, benthyciadau a Nawdd
13. Yswiriant a diogelwch
14. Llywodraethu, Gweinyddu a rheoli’r Gyflogres
15. Teithio a chynhaliaeth
16. Cronfeydd Wrth Gefn a Balansau
17. Defnydd personol o gyfleusterau
18. Cadw Cofnodion
19. Cod Ymddygiad
20. Atal Safonau Ariannol
21. Adolygiadau a Diweddariadau
22. Cysylltiadau
Atodiadau: Rheoliadau Ariannol
Atodiad A – Dulliau caffael fesul Rheolau Sefydlog Contractau
Atodiad B – Cynllun dirprwyo
B1. Awdurdod Llawn
B2. Pwyllgor Archwilio a Chorfforaethol
B3. Prif Swyddog Cyllid
B4. Cyfarwyddwyr / Penaethiaid Gwasanaeth
B5. Deiliaid Cyllideb
B6. Terfynau Ariannol Dirprwyedig
Atodiad D: Cyfeiriadau a Ffynonellau Allweddol
Taflen Rheoli Safonau

1. Pwrpas

Mae’r Safonau Ariannol hyn yn sefydlu’r fframwaith llywodraethu, y polisïau cyfrifyddu, y gweithdrefnau a’r rheolaethau mewnol ar gyfer rheolaeth ariannol yn Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro, gan sicrhau cydymffurfiad â gofynion statudol, canllawiau Llywodraeth Cymru, a stiwardiaeth arian cyhoeddus. Eu nod yw sicrhau’r canlynol:

  • Bod gofynion cyfreithiol yn cael eu bodloni.
  • Bod arian cyhoeddus yn cael ei ddiogelu.
  • Bod asedau’r Awdurdod yn cael eu diogelu.
  • Bod cyllidebau ac adnoddau’n cael eu defnyddio’n effeithlon.
  • Gwneud y mwyaf o incwm lle bo hynny’n briodol.
  • Bod y gwerth gorau yn cael ei gyflawni.

2. Fframwaith Deddfwriaethol a Rheoleiddiol (Cymru)

Mae’r Awdurdod yn gweithredu yn unol â’r ddeddfwriaeth a’r canllawiau canlynol:

  • Deddf yr Amgylchedd 1995 (sy’n sefydlu Awdurdodau’r Parciau Cenedlaethol)
  • Deddf Llywodraeth Leol 1972 – Mesur Llywodraeth Leol (Cymru) 2011
  • Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015
  • Deddf Llywodraeth Leol ac Etholiadau (Cymru) 2021
  • CIPFA/LASAAC Cod Ymarfer ar gyfer Cadw Cyfrifon Awdurdodau Lleol yn y Deyrnas Unedig
  • CIPFA Cod Materion Ariannol ar gyfer Cyllid Cyfalaf mewn Awdurdodau Lleol (argraffiad 2021)
  • CIPFA Rheoli Trysorlys yn y Gwasanaethau Cyhoeddus: Cod Ymarfer (argraffiad 2017, canllawiau wedi’u diweddaru)
  • Llywodraeth Cymru: “Cyfrifo Awdurdodau Lleol yng Nghymru” (canllawiau statudol)
  • Llywodraeth Cymru: Dogfennau Setliad Grant Cynnal Refeniw (blynyddol)
  • Llywodraeth Cymru: Canllawiau “Fframwaith Materion Ariannol ar gyfer Cyllid Cyfalaf yr Awdurdodau Lleol”
  • Cod Ymarfer Archwilio Archwilio Cymru (2021)
  • Mae UK GAAP wedi cael ei addasu ar gyfer y sector cyhoeddus.

3. Cwmpas

Mae’r llawlyfr hwn yn berthnasol i’r holl Aelodau, Pwyllgorau, swyddogion, adrannau, endidau a grwpiau sy’n gweithredu ar ran Awdurdod y Parc Cenedlaethol sy’n ymwneud â rheolaeth ariannol, gan gynnwys cyllidebu, caffael, cyfrifyddu ac adrodd. Mae cydymffurfio â gofynion llywodraethu ariannol yn orfodol o dan Ddeddf yr Amgylchedd 1995, Deddf Llywodraeth Leol 1972, a rheoliadau ariannol Llywodraeth Cymru.

4. Rolau a Chyfrifoldebau

4.1 Aelodau (NPA)

Cymeradwyo cyllidebau, Datganiad Cyfrifon Blynyddol, strategaethau a pholisïau ariannol, gan gynnwys goruchwylio drwy swyddogaethau craffu (Deddf Llywodraeth Leol ac Etholiadau (Cymru) 2021). Mae’r Pwyllgor Adolygu Gwasanaethau Corfforaethol ac Archwilio yn monitro perfformiad ariannol ac yn adolygu canlyniadau archwiliadau mewnol ac allanol.

4.2 Prif Weithredwr ac Uwch Arweinyddiaeth (Cyfarwyddwyr)

Sicrhau rheolaeth ariannol effeithiol ar draws swyddogaethau’r Awdurdod a chadw at amcanion Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015.

  • Sicrhau bod penderfyniadau a pholisïau’r Awdurdod yn cael eu rhoi ar waith.
  • Bod yn gyfrifol am ddefnyddio adnoddau’n effeithiol
  • Sicrhau bod gwariant yn cyd-fynd â dibenion statudol.
  • Paratoi Cynllun Partneriaeth y Parc Cenedlaethol (Cynllun rheoli)
  • Bod yn gyfrifol am berfformiad cyffredinol eu gwasanaethau, gan sicrhau bod gwasanaethau’n cydymffurfio â’r Safonau Ariannol hyn a rhoi sicrwydd bod rheolaethau mewnol yn cael eu defnyddio a’u bod yn effeithiol.

4.3 Prif Swyddog Cyllid (Swyddog Adran 151)

O dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972 (Adran 151), mae’n gyfrifol am y canlynol:

  • Sicrhau rheolaeth ariannol gyfreithlon a darbodus gan gynnwys cydymffurfio â Rheoliadau a Chodau Ymarfer
  • Cynnal cofnodion cyfrifyddu (Cod Ymarfer CIPFA) gan gynnwys goruchwylio rheolaethau mewnol, cyfrifyddu ac adroddiadau ariannol gan gynnwys asesu effeithiolrwydd amgylchedd y system rheolaeth fewnol.
  • Adolygu’r Datganiad Cyfrifon (canllawiau Archwilio Cymru) gan sicrhau cydymffurfiad ag arferion cyfrifyddu cydnabyddedig

4.4 Pennaeth Cyllid a Chodi Arian

  • Yn atebol i’r Prif Weithredwr
  • Goruchwylio gweithrediadau cyllid o ddydd i ddydd.
  • Paratoi cyfrifon blynyddol.
  • Adrodd ar berfformiad cyllidebol gan gynnwys cyllidebau cyfalaf a refeniw
  • Cynnal systemau ariannol, cyllidebau, yswiriant, polisïau twyll a rhestrau llofnodwyr awdurdodedig.
  • Adolygu a gweithredu system o reolaethau ariannol mewnol a sicrhau cydymffurfiad.

4.5 Swyddog Monitro

  • Sicrhau cydymffurfiaeth â gofynion cyfreithiol a llywodraethol gan gynnwys rhoi cyngor i aelodau ar p’un ai yw penderfyniadau o fewn y gyfraith a chodau ymarfer.
  • Rheoli’r Gofrestr Buddiannau a’r Codau Ymddygiad gan gynnwys y Gofrestr Rhoddion a Lletygarwch

4.6 Deiliaid Cyllidebau/Arweinwyr Tîm

Rheoli gwariant o fewn cyllidebau gwasanaethau cymeradwy yn eu maes cyfrifoldeb (Mesur Llywodraeth Leol (Cymru) 2011) a darparu gwerth am arian.

4.7 Swyddi Allweddol Eraill

  • Swyddog Ystadau: Rheoli cofnodion eiddo, trefnu prisiadau gan gynnwys rhoi cyngor ar gynllunio asedau a’i roi ar waith.
  • Pennaeth Pobl: Rheoli cysylltiadau â gweithwyr, cynllunio Adnoddau Dynol a llesiant staff.
  • Rheolwr Gwasanaethau Democrataidd: Bod yn gyfrifol am weinyddu Llywodraethiant yr Awdurdod yn effeithiol.

5. Polisïau Cyfrifyddu

5.1 Sail Cyfrifyddu

Mae cyfrifon yn cael eu paratoi ar sail croniadau yn unol â Chod Ymarfer CIPFA ar gyfer Cadw Cyfrifon Awdurdodau Lleol. Mae polisïau cyfrifyddu manwl sy’n berthnasol i’r Awdurdod yn cael eu rhestru yn y Datganiad Cyfrifon Blynyddol. Mae’r rhain yn gallu newid yn unol â chanllawiau cyfrifyddu.

Rhaid i weithdrefnau cyfrifyddu gydymffurfio â rheoliadau a safonau cyfrifyddu perthnasol awdurdodau lleol (Cod CIPFA).

5.2 Cydnabod Refeniw

Mae refeniw yn cynnwys cyllid grant y Parc Cenedlaethol, incwm o wasanaethau, a grantiau eraill, sy’n cael eu cydnabod pan maent yn cael eu hennill ac y mae modd eu mesur yn unol â Chod Cyfrifyddu CIPFA. Mae sail y mesur yn cael ei ddiffinio yn y polisïau cyfrifyddu.

5.3 Cydnabod Gwariant

Gwariant sy’n cael ei gydnabod pan mae nwyddau/gwasanaethau yn cael ei derbyn ac yn unol â Chod Cyfrifyddu CIPFA. Mae sail y mesur yn cael ei ddiffinio yn y polisïau cyfrifyddu.

5.4 Gwariant Cyfalaf

Mae gwariant cyfalaf yn dilyn y Cod Materion Ariannol a chanllawiau Llywodraeth Cymru ar gyfer trothwyon ac asedau cyfalaf. Mae sail y mesur yn cael ei ddiffinio’n unol â chod CIPFA ac yn y polisïau cyfrifyddu. Gweithdrefn Ariannol 14 Mae Asedau Sefydlog yn nodi’r trefniadau ar gyfer adnabod, cydnabod, cofnodi, rheoli, dibrisio a chael gwared ar asedau sefydlog. Mae’n sicrhau bod asedau’n cael eu rheoli’n effeithiol, eu diogelu’n briodol, a’u bod yn cael eu cyfrif yn unol â’r gweithdrefnau ariannol, y polisïau cyfrifyddu a’r gofynion cyfrifyddu perthnasol.

5.5 Dibrisiant

Mae asedau’n cael eu dibrisio gan ddefnyddio dulliau sy’n cael eu hargymell gan ganllawiau CIPFA ac fel y maent yn cael eu diffinio yn y polisïau cyfrifyddu. Gweithdrefn ariannol 14 Mae Asedau Sefydlog yn nodi’r weithdrefn ar gyfer prisio a dibrisio asedau gan gynnwys gofynion cofnodi.

6. Fframwaith Cyllidebu

6.1 Cynllun Ariannol Tymor Canolig

Mae Cynllun Ariannol Tymor Canolig yn cael ei gynnal dros 3-5 mlynedd yn unol â chanllawiau cyllido Llywodraeth Cymru ac yn cael ei gyflwyno gyda’r gyllideb flynyddol.

6.2 Pennu Cyllideb Flynyddol

Rhaid i gyllideb flynyddol gael ei chyflwyno a’i chymeradwyo gan yr Aelodau yn unol â’r amserlen flynyddol ganlynol:

Canllawiau’n unig yw’r dyddiadau hyn a gallent newid:

  • Mis Hydref i fis Tachwedd – Cynllunio a pharatoi cychwynnol, Cysoni’r gyllideb â nodau strategol. Ymgysylltu â rhanddeiliaid i gasglu mewnbwn a nodi anghenion. Adolygu perfformiad ariannol yn y gorffennol.
  • Mis Tachwedd i fis Rhagfyr – Drafftio’r gyllideb. Amcangyfrif refeniw, nodi pwysau a rhagweld treuliau. Cynllunio ar gyfer hapddigwyddiadau.
  • Mis Ionawr – Ymgynghori ac adolygu
  • Mis Chwefror: Cyflwyno cyllideb ddrafft i’w chymeradwyo’n ffurfiol gan yr Awdurdod.
  • 15 Chwefror: Llythyr lefi yn cael ei roi i Gyngor Sir Penfro
  • Mis Ebrill: Gweithredu a monitro – Cyflwyno cyllidebau i Ddeiliaid Cyllidebau a chyflwyno ffurflenni Llywodraeth Cymru.
  • 30 Mehefin: Cyflwyno cyfrifon drafft am y flwyddyn ariannol i Archwilio Cymru (neu gyhoeddi hysbysiad priodol os nad yw hyn yn bosibl)
  • 31 Gorffennaf: Cyflwyno Adroddiad Alldro Refeniw a chyfalaf Llywodraeth Cymru.
  • Ar ôl cwblhau’r archwiliad: Cyflwyno cyfrifon archwiliedig i Lywodraeth Cymru

6.3 Monitro’r Gyllideb

Mae adroddiadau misol a chwarterol yn cael eu cyflwyno i Reolwyr ac Aelodau’r Awdurdod fel a ganlyn:

  1. Rheoli
  • Mae adroddiadau misol ar y gyllideb ar gael i Ddeiliaid Cyllidebau a Chyfarwyddwyr gan olrhain perfformiad gwirioneddol yn erbyn y gyllideb. Mae’r rhain yn cynnwys dadansoddiad amrywiant sy’n nodi’r gwahaniaethau rhwng ffigurau gwirioneddol a ffigurau wedi’u cyllidebu. Mae hyn yn galluogi ymchwilio a deall beth sy’n achosi amrywiadau.
  • Mae camau cywiro’n cael eu cymryd drwy addasu cynlluniau ac ailddyrannu adnoddau yn ôl yr angen (trosglwyddiadau cyllidebol awdurdodedig) a diweddaru rhagolygon ariannol yn seiliedig ar dueddiadau cyfredol.
  • Bydd unrhyw gamau cywiro fel cynigion i gynyddu gwariant yn ystod y flwyddyn yn nodi ffynonellau cyllid o ran cynilion mewn mannau eraill, gan ddefnyddio unrhyw falans wrth gefn neu gronfa wrth gefn benodol, cyllid refeniw ar gyfer gwariant cyfalaf, derbyniadau cyfalaf, incwm wedi’i gynhyrchu’r lleol, grantiau penodol i wasanaeth, neu fenthyca.
  • Mae trosglwyddiadau cyllideb yn amodol ar gyfyngiadau awdurdodi yn unol â’r cynllun dirprwyo (atodiad B)
  • Rhaid i Reolwyr Cyllidebau roi gwybod os oes mater a allai gael effaith sylweddol ar gyllideb yr Awdurdod.
  1. Aelodau

Mae adroddiadau perfformiad cyllideb yn cael eu rhoi i’r Pwyllgor Adolygu Gwasanaethau Corfforaethol ac Archwilio bob chwarter:

  • Cyfarfod mis Gorffennaf (adroddiad cyllideb 12 mis hyd at 31 Mawrth, datganiad cyfrifon blynyddol drafft)
  • Cyfarfod mis Tachwedd (adroddiad cyllideb 6 mis hyd at 30 Medi)
  • Mis Chwefror (adroddiad cyllideb 9 mis hyd at 31 Rhagfyr)
  • Mis Mai (rhagolwg alldro hyd at 31 Mawrth)

7. Rheoli’r Trysorlys

7.1 Amcanion

Mae hylifedd, diogelwch a rheoli cynnyrch yn cael eu diffinio yn unol â Chod Rheoli Trysorlys CIPFA (2017) a chanllawiau Llywodraeth Cymru. Mae’r Cod yn nodi fframwaith o weithdrefnau gweithredu ar gyfer Aelodau a Swyddogion i leihau risg i’r trysorlys a gwella dealltwriaeth ac atebolrwydd ynghylch sefyllfa’r Trysorlys yn yr Awdurdod. I’r perwyl hwn, bydd yr Awdurdod yn cydymffurfio â Chod Ymarfer CIPFA ar Reoli’r Trysorlys

7.2 Llywodraethu

Mae Strategaeth Buddsoddi a Rheoli’r Trysorlys yn cael ei chyflwyno i’r aelodau fel rhan o’r broses o bennu’r gyllideb ac mae’n cael ei chyhoeddi gyda’r papur cyllideb blynyddol. Mae hyn yn cydymffurfio â’r Cod Materion Ariannol.

7.3 Trefniadau bancio

  • Rhaid penodi bancwyr gyda chymeradwyaeth Awdurdod y Parc Cenedlaethol neu’r Pwyllgor Archwilio a Gwasanaethau Corfforaethol.
  • Mae’r holl drefniadau sy’n ymwneud â gweithredu cyfrifon banc yr Awdurdod yn cael eu gwneud ar gyfarwyddyd y Pennaeth Cyllid a Chodi Arian neu’r Prif Weithredwr.
  • Maent wedi’u hawdurdodi i agor cyfrifon banc atodol gyda’r bancwyr cymeradwy yn ôl yr angen.
  • Mae’r Aelodau’n dirprwyo awdurdod i’r Prif Weithredwr a’r Pennaeth Cyllid a Chodi Arian i brosesu cyfarwyddiadau talu o unrhyw fath o fewn terfynau bancio.
  • Bydd rhestr gymeradwy o lofnodwyr banc yn cael ei chynnal gan yr adran gyllid.
  • Rhaid i bob aelod o staff hysbysu’r Pennaeth Cyllid a Chodi Arian ar unwaith am unrhyw afreoleidd-dra sy’n effeithio ar arian parod (gan gynnwys amheuon o wyngalchu arian), stocrestr neu eiddo arall yr Awdurdod ac os bydd afreoleidd-dra yn cael ei ddatgelu, bydd y Pennaeth Cyllid a Chodi Arian yn cymryd unrhyw gamau sy eu hangen yn ei farn ef/hi ar ôl ymgynghori â’r Prif Weithredwr priodol.  Y Pennaeth Cyllid a Chodi Arian yw’r swyddog enwebedig y mae gweithwyr yn gallu rhoi gwybod iddo am ‘drafodion amheus’ sy’n cynnwys rhai sydd â goblygiadau gwyngalchu arian.
  • Rhaid i’r Pennaeth Cyllid a Chodi Arian sicrhau bod trefniadau diogel ac effeithlon ar waith ar gyfer rheoli a chael gafael ar sieciau gwag, a pharatoi, llofnodi a rhoi sieciau.
  • Bydd y Pennaeth Cyllid a Chodi Arian yn sicrhau bod cofnodion a chyfrifon priodol o holl drafodion Rheoli’r Trysorlys yn cael eu cynnal.
  • Mae derbyn Cardiau Credyd / Debyd a’u cyfrifon masnachwyr cysylltiedig yn amodol ar gymeradwyaeth y Pennaeth Cyllid a Chodi Arian.

8. Rheolaethau Mewnol a Llywodraethu

8.1 Fframwaith Llywodraethu

Mae’r fframwaith llywodraethu ariannol yn cynnwys Rheoliadau Ariannol, Rheolau Sefydlog Contractau, a Chynllun Dirprwyo, sy’n cydymffurfio â safonau CIPFA.

Mae’r Pennaeth Cyllid a Chodi Arian yn sicrhau bod system gyfrifyddu ddiogel, effeithlon a dibynadwy ar waith i brosesu cyfrifon, cyflogres ac unrhyw drafodion cysylltiedig eraill.

8.2 Gwahanu Dyletswyddau

Mae dyletswyddau allweddol yn cael eu gwahanu lle bo hynny’n bosibl i helpu i liniaru twyll. Mewn sefydliad bach lle nad yw hyn bob amser yn ymarferol, dylai hyn gael ei liniaru drwy graffu gan reolwyr a gwiriadau eraill.

8.3 Rheoli Risg

Mae rheoli risg yn cyd-fynd â’r fframwaith risg corfforaethol ac amcanion Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015.

8.4 Gweithdrefnau a rheolaethau ariannol

Mae’r holl weithdrefnau ariannol a rheolaethau mewnol wedi’u dogfennu yn y dogfennau canlynol. Mae’r rhain yn rhan annatod o’r Safonau Ariannol ac maent yn cefnogi’r gwaith o’u cyflawni:

FP01 – Gweithdrefn arian mân a fflotiau

FP02 – Gweithdrefn Archebion Prynu

FP03 – Gweithdrefnau anfonebu gwerthiannau a chasglu incwm

FP04 – Cael gwared ar Asedau Dros Ben

FP05 – Delio ag arian parod

FP06 – Gweithdrefnau’r gyflogres

FP07 – Wedi darfod

FP08 – Gweithdrefn dyfynbrisiau – prynu nwyddau a gwasanaethau am lai na £25,000 net TAW

FP09 – Gweithdrefnau awdurdodi a thalu anfonebau

FP10 – Costau cynhaliaeth staff

FP11 – Wedi darfod

FP12 – Ceisiadau a hawliadau grant

FP13 – Rheoli stocrestr

FP14 – Asedau sefydlog

FP15 – Dyfarnu Grantiau a Chytundebau Rheoli

FP16 – Dyfarniadau i bartneriaethau strategol

FP17 – Polisi Teithio Aelodau

FP18 – Polisi teithio a gweithdrefnau hawliadau teithio

FP19 – Polisi a Gweithdrefnau’r Gyllideb Trosglwyddiad

Gweithdrefnau mewnol:

IP1 – Prosesu Anfonebau i’w Talu

IP2 – Cyfrifon Dyledwyr/Credydwyr

IP3 – Rheoli llif arian parod

IP4 – Prosesu archebion prynu

IP5 – Rheolaeth gyllidebol

IP6 – Gordaliadau/tandaliadau’r gyflogres

IP7 – Canslo/Diwygio dyledion

IP8 – Ffurflenni TAW

IP9 – Cysoniadau banc

IP10 – Gweithdrefn Weithredol Bancio Wythnosol Castell Henllys

IP11- Gweithdrefn fancio wythnosol Caeriw

IP12- Gweithdrefn fancio wythnosol OYP

8.5 Polisïau

Mae’r polisïau a’r safonau canlynol yn cefnogi’r gwaith o lywodraethu gweithdrefnau a safonau ariannol yn yr Awdurdod:

Rheolau Sefydlog Contractau

Cynllun Dirprwyo yn unol â’r Safonau Ariannol (Atodiad B)

Polisi a Strategaeth Rheoli Asedau (defnyddio a rheoli)

Polisi Caffael Cymdeithasol Gyfrifol a Chynaliadwy

Polisi Cyllid Wrth Gefn

Strategaeth Buddsoddiadau a Pholisi Rheoli’r Trysorlys

Polisi Rheoli a Chadw Cofnodion gan gynnwys Cofrestr Cadw Cofnodion

Polisi Gwyngalchu Arian

Polisi Gwrth-dwyll a Llwgrwobrwyo

Cod Ymddygiad yr Aelodau

Cod Llywodraethu Corfforaethol

Fframwaith Partneriaeth

Strategaeth Rheoli Risg (Polisi) a Chanllawiau

Polisi Defnyddwyr TG

Polisi Diogelu Data a Gwybodaeth

Polisi Diogelu Data

Polisïau sy’n ymwneud ag Adnoddau Dynol fel tâl mamolaeth, ac ati, sy’n cyfrannu at brosesu’r gyflogres.

9. Caffael a Rheoli Contractau

9.1 Egwyddorion

Rhaid i gaffael fod yn dryloyw, yn deg, dangos gwerth am arian, a chydymffurfio â rheolau caffael y DU a Chymru (Deddf Caffael 2023, Canllawiau Caffael Llywodraeth Cymru).

9.2 Caffael a Thendro

Rhaid i unrhyw gaffael ddilyn Strategaeth Caffael Cynaliadwy a Rheolau Sefydlog Contractau’r Awdurdod. Bydd swyddogion hefyd yn sicrhau bod y broses ddethol a thendro yn bodloni unrhyw amodau sy’n cael eu gosod ar brosiectau sy’n derbyn cymorth grant.

Mae angen ystyried defnyddio gwefan GwerthwchiGymru, Cynllun Cardiau Prynu Cymru, Fframweithiau GwerthwchiGymru, Datganiad Polisi Caffael Cymru ac unrhyw fentrau caffael eraill gan Lywodraeth Cymru ar y cyfle caffael priodol.

Mae’r Awdurdod wedi ymrwymo i sicrhau bod pob contract yn sicrhau manteision economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol ehangach yn unol ag amcanion polisi’r llywodraeth, gan gynnwys y newid i Sero Net.

9.3 Archebion prynu

Rhaid cwblhau Archeb Brynu ar gyfer pob contract neu archeb am nwyddau neu wasanaethau sy’n cael eu gwneud gan swyddogion yr Awdurdod. Dylai gwariant ddilyn gweithdrefnau Archebion prynu yn unol â FP02.

9.4 Cardiau prynu

Mae pob aelod o staff sy’n defnyddio cerdyn prynu’r awdurdod yn gwneud hynny yn unol â’r amodau sy’n cael eu nodi yng Nghanllaw Defnyddwyr Cerdyn Prynu’r Awdurdod.

Dim ond ar gyfer mân wariant y dylai cardiau prynu gael eu defnyddio ac maent yn destun cyfyngiadau gwariant a gweithdrefnau awdurdodi. Dim ond i ddeiliaid cyllidebau y mae cardiau prynu’n cael eu rhoi neu pan mae achos busnes cadarn yn cael ei gyflwyno ar gyfer unigolyn heb gyllideb e.e., gweithio o bell.

O bryd i’w gilydd, mae terfyn penodedig yn cael ei roi i ddeiliaid cardiau wedi’i bennu gan y Pennaeth Cyllid a Chodi Arian.

9.5 Gwariant rheolaidd

Does dim rhaid cwblhau Archebion Prynu ar gyfer yr eitemau canlynol:

  • Taliadau trydan/nwy/dŵr/ffôn safonol.
  • Taliadau rheolaidd fel rhent a threthi.
  • Adnewyddu tanysgrifiadau blynyddol ar gyfer cyhoeddiadau.
  • Arian mân
  • Trafodion cerdyn prynu.

Fodd bynnag, dylent fod yn destun adolygiadau gwerth am arian bob blwyddyn neu pan mae’n amser adnewyddu contractau fel y bo’n berthnasol.

9.6 Rheoli Contractau

Rhaid monitro contractau’n weithredol i sicrhau eu bod yn cydymffurfio â rhwymedigaethau cytundebol a rheoliadau ariannol. Rhaid yswirio pob contractwr yn ddigonol. Mae angen llenwi Asesiad Risg a Holiadur Yswiriant Contractwr os yw’r contractau’n fwy na £30,000 gan gynnwys TAW.

Rhaid i ddeiliad y gyllideb fonitro’r contract.

9.7 Cofrestr contractau

Rhaid cofnodi pob contract o unrhyw faint sy’n rhwymo mewn cyfraith yn y gofrestr contractau fewnol gan nodi dyddiad dechrau, dyddiad gorffen, gwerth, adran a manylion cyswllt. Rhaid i fanylion contractau sydd â gwerth o £30,000 neu fwy (gan gynnwys TAW) gael eu cyhoeddi ar GwerthwchiGymru yn unol â gofynion tryloywder Deddf Caffael 2023 a Nodyn Polisi Caffael Cymru 01/24.

9.8 Cofrestr tendrau

Mae cofrestr tendrau’n cael ei chadw i gofnodi pob tendr sy’n cael ei roi am nwyddau a gwasanaethau gwerth £30,000 (gan gynnwys TAW) neu fwy. Mae hyn yn cynnwys dyfarnu contractau drwy fframweithiau. Mae’r gofrestr yn cofnodi pob tendr a gafodd ei ryddhau ynghyd â’r canlyniadau.

9.9 Eithriadau

Dim ond yn yr amgylchiadau eithriadol canlynol y mae’r gofynion uchod yn cael eu gohirio a’u diystyru:

  • Gwaith Brys
    Mae’r gwaith sydd ei angen i fynd i’r afael â risg uchel ac uniongyrchol i ddiogelwch y cyhoedd, colli bywyd, neu risg sylweddol i asedau neu incwm yr Awdurdod yn gallu cael ei wneud yn ddi-oed a’i ddatblygu yn y modd mwyaf hwylus posibl. Rhaid cyflwyno adroddiad ysgrifenedig yn nodi’r amgylchiadau a’r camau a gafodd eu cymryd i’r Pennaeth Cyllid a Chodi Arian a’r Cyfarwyddwr perthnasol erbyn y diwrnod gwaith nesaf.
  • Cyllid Grant â Chyfyngiad Amser
    Pan mae telerau grant yn caniatáu, mae modd dyfarnu contractau sy’n dibynnu ar gyllid â chyfyngiad amser i gontractwr sydd wedi cael ei benodi gan yr Awdurdod yn ystod y 12 mis blaenorol, gan ddefnyddio prisiau tendro a gafodd eu derbyn yn flaenorol ac sydd wedi cael eu haddasu yn unol â chwyddiant perthnasol yn y diwydiant. Dim ond pan fyddai glynu wrth y Safonau arferol yn arwain at golli cyllid oherwydd cyfyngiadau amser y mae modd defnyddio’r eithriad hwn. Er mwyn gweithredu’r ddarpariaeth hon, mae angen cymeradwyaeth ysgrifenedig benodol ymlaen llaw gan y Prif Weithredwr, wedi’i llywio gan adroddiad ariannol sy’n nodi goblygiadau’r penderfyniad.

10. Adrodd Ariannol

10.1 Mewnol

Mae adroddiadau misol a chwarterol yn cael eu cyflwyno i Reolwyr ac Aelodau’r Awdurdod fel a ganlyn:

  • Darparu adroddiadau cyllidebol misol i Ddeiliaid Cyllidebau a Chyfarwyddwyr
  • Rhoi adroddiadau perfformiad cyllideb i’r Pwyllgor Adolygu Gwasanaethau Corfforaethol ac Archwilio bob chwarter

10.2 Allanol

Mae blwyddyn ariannol yr Awdurdod yn rhedeg o 1 Ebrill i 31 Mawrth.

Mae’n rhaid i Ddatganiad Cyfrifon Blynyddol gael ei baratoi’n unol â Chod CIPFA a therfynau amser statudol.

11. Archwilio a Sicrwydd

11.1 Archwilio Mewnol

Mae archwilio mewnol yn rhoi sicrwydd ynghylch llywodraethu a rheolaethau. Mae’r Prif Swyddog Gweithredol yn gyfrifol am sicrhau archwiliad mewnol digonol ac effeithiol o faterion ariannol yr Awdurdod, gan gynnwys adolygiadau gwerth am arian, a bydd yn sicrhau bod Cynllun Archwilio ar gael bob blwyddyn ariannol.

11.2 Archwilio Allanol

Mae’r Awdurdod yn destun archwiliad allanol o’i gyfrifon, ei ffurflenni a’i gynlluniau perfformiad, sy’n cael ei gynnal gan Archwilio Cymru o dan God Ymarfer Archwilio (2021). Mae gan staff archwilio fynediad llawn at gofnodion yr Awdurdod.

Mae’r Awdurdod hefyd yn gallu cael ei archwilio gan archwilwyr ac arolygwyr allanol eraill – er enghraifft, Cyllid a Thollau ei Fawrhydi ac ati. Cyfrifoldeb y Cyfarwyddwr perthnasol yw sicrhau bod yr holl gymorth sydd ei angen yn cael ei roi i archwilwyr/arolygwyr o’r fath.

Mae Adroddiad Archwilio ffurfiol yn cael ei gynhyrchu ar ddiwedd pob archwiliad ac, ar ôl cytuno ar gamau gweithredu, mae’n cael ei gyflwyno i Awdurdod y Parc Cenedlaethol neu’r Pwyllgor Adolygu Gwasanaethau Corfforaethol ac Archwilio i’w gymeradwyo.

 

Y Pennaeth Cyllid a Chodi Arian sy’n gyfrifol am sicrhau bod cynlluniau gweithredu’r archwiliad yn cael eu rhoi ar waith.

11.3 Rheolyddion Mewnol

Bydd yr Awdurdod yn cynnal rheolaethau priodol i sicrhau bod systemau’n cael eu gweithredu’n ddiogel ac yn ddibynadwy ac i atal, canfod, adrodd ac ymchwilio i unrhyw wall, afreoleidd-dra neu dwyll.  Mae rheolaethau mewnol yn cael eu cofnodi yn y dogfennau gweithdrefnau ariannol.

Dyma’r prif bolisïau yn hyn o beth:

Polisi Gwrth-dwyll a Llwgrwobrwyo

Polisi Chwythu’r Chwiban

Polisi Gwyngalchu Arian

12. Rhoddion, benthyciadau a Nawdd

12.1 Mae modd derbyn rhoddion o arian, rhoddion mewn nwyddau, benthyciadau o eiddo neu nawdd os ydynt yn amlwg yn cefnogi’r Awdurdod i wella neu ymestyn y gwasanaethau y byddai’n eu darparu fel arall. Dim ond o ffynonellau sydd â rhesymau dilys, tryloyw a llawn bwriadau da dros gefnogi prosiectau neu weithgareddau penodol y mae modd derbyn cynigion ganddynt.

12.2 Ni fydd yr Awdurdod yn derbyn unrhyw rodd, benthyciad na nawdd a allai, neu y byddai modd tybio ei fod, yn peryglu ei annibyniaeth, yn dylanwadu ar benderfyniadau, neu’n effeithio ar gyfeiriad polisi, contract neu weithgaredd gweithredol. Pan mae derbyn yn cael ei ystyried yn amhriodol, bydd y cynnig yn cael ei wrthod yn gwrtais a bydd y Prif Weithredwr yn cael gwybod yn ysgrifenedig.

12.3 Bydd unrhyw roddion am ddim sy’n cael eu derbyn mewn cysylltiad ag archebion sydd wedi cael eu gwneud gan yr Awdurdod, neu roddion gan gyflenwyr neu gontractwyr sy’n cael eu defnyddio gan yr Awdurdod, sydd ddim yn cynnwys amodau nac yn awgrymu dylanwad, yn cael eu hystyried yn eiddo i’r Awdurdod. Mae’r swyddog derbyn yn gallu cadw eitemau hyrwyddo gwerth isel (er enghraifft dyddiaduron, beiros neu ddeunydd ysgrifennu) gyda chaniatâd Arweinydd y Tîm.

12.4 Rhaid i’r swyddog derbyn ddatgan pob rhodd, benthyciad a nawdd sy’n cael eu derbyn ac eithrio’r eitemau gwerth isel sy’n cael eu nodi uchod a’u cofnodi yn y Gofrestr Rhoddion a Lletygarwch sydd gan swyddfa’r Prif Weithredwr.

12.5 Bydd rhoddion sy’n cael eu darparu gan yr Awdurdod hefyd yn cael eu cofnodi yn y Gofrestr Rhoddion a Lletygarwch, neu mewn cofnodion stoc ar y safle lle mae’r eitemau’n cael eu cyflenwi o stoc hyrwyddo neu nwyddau’r Awdurdod.

12.6 Bydd y Swyddog Monitro yn cynnal gweithdrefnau priodol ar gyfer datgan buddiannau yn unol â gofynion deddfwriaethol a llywodraethol. Rhaid datgan a chofnodi buddiannau Aelodau neu swyddogion sy’n ymwneud â gwaith yr Awdurdod, neu a allai ddylanwadu ar benderfyniadau sy’n cael eu gwneud gan yr Awdurdod, yn y Gofrestr Buddiannau berthnasol sydd gan swyddfa’r Prif Weithredwr.

13. Yswiriant a diogelwch

13.1 Mae pob Cyfarwyddwr yn gyfrifol am sicrhau bod trefniadau digonol ac effeithiol yn cael eu gweithredu ar gyfer gofalu am holl asedau ac eiddo’r Awdurdod sydd o dan eu rheolaeth, a bod eu defnydd yn cael ei awdurdodi a’i reoli’n briodol.  Dylai hyn gynnwys mesurau diogelwch digonol ac effeithiol i atal colled, a gweithdrefnau i leihau difrod a bregusrwydd asedau’r Awdurdod.

13.2 Mae rheolwr cyfleusterau Parc Llanion yn sicrhau gweithdrefnau ar gyfer agor y post sy’n dod i mewn yn ddiogel a delio ag arian parod a gohebiaeth breifat/cyfrinachol. Bydd y post yn cael ei agor gydag o leiaf ddau aelod o staff yn bresennol ac yn cael eu cofnodi.  Yn yr un modd, bydd gweithdrefnau’n cael eu cynnal ar gyfer post sy’n mynd allan – i’w gasglu gan Swyddfa’r Post (ffrancio) neu i’w gludo i sefydliadau post eraill yn ddiogel.

13.3 Bydd Rheolwyr Safle/Arweinwyr Tîm yn gyfrifol am drefniadau post sy’n dod i mewn ac yn mynd allan yn eu safleoedd priodol.

13.4 Bydd y Pennaeth Cyllid a Chodi Arian yn sicrhau bod polisïau yswiriant priodol ar waith ar gyfer gwaith yr Awdurdod, er y gall yr Awdurdod benderfynu ‘hunan-yswirio’ ar gyfer rhai risgiau.

13.5 Rhaid i’r Pennaeth Cyllid a Chodi Arian gadw cofnod o’r holl drefniadau a materion yswiriant.

13.6 Mae gofyn i’r Cyfarwyddwr perthnasol ddarparu rhestr o risgiau penodol i’r gwasanaeth. Dylai risgiau gael eu hailwerthuso o leiaf unwaith y flwyddyn neu yn unol ag unrhyw newidiadau sylweddol i’r gwasanaeth neu brosiectau parhaus.

13.7 Bydd swyddogion yn rhoi gwybod yn brydlon i’r Pennaeth Cyllid a Chodi Arian am unrhyw risgiau, eiddo, offer neu asedau neu rwymedigaethau newydd y gallai fod angen yswiriant ar eu cyfer, ac am unrhyw newidiadau sy’n effeithio ar y risgiau presennol.

13.6 Bydd swyddogion rhoi gwybod i’r Pennaeth Cyllid a Chodi Arian yn ysgrifenedig am unrhyw golled, atebolrwydd neu ddifrod neu unrhyw ddigwyddiad sy’n debygol o arwain at hawliad a byddant yn darparu’r wybodaeth a’r esboniadau sydd eu hangen ar y Pennaeth Cyllid a Chodi Arian neu yswirwyr yr Awdurdod.

14. Llywodraethu, Gweinyddu a rheoli’r Gyflogres

14.1 Mae’r Pennaeth Cyllid a Chodi Arian yn atebol am uniondeb, diogelwch a gweithrediad effeithiol system y gyflogres a bydd yn sicrhau bod trefniadau prosesu’r gyflogres yn gadarn, yn cael eu rheoli ac yn destun goruchwyliaeth reoli briodol. Rhaid i bob taliad cyflogres fod yn gywir, wedi’i awdurdodi’n briodol a’i wneud ar ddyddiadau cyflog cymeradwy.

14.2 Bydd y Pennaeth Cyllid a Chodi Arian yn sicrhau bod y cyfrifoldebau dros awdurdodi, prosesu, cysoni a mynediad at y gyflogres yn cael eu gwahanu’n briodol lle bo hynny’n bosibl. Bydd swyddog y Gyflogres yn gyfrifol am brosesu a gweinyddu’r gyflogres o ddydd i ddydd, gan gynnwys didyniadau statudol a chytundebol, yn gwbl unol â chyfarwyddiadau a awdurdodwyd yn ffurfiol. (FP06-Gweithdrefnau’r gyflogres).

14.3 Dim ond ar sail cyfarwyddiadau ysgrifenedig awdurdodedig wedi’u hategu gan ddogfennau AD cymeradwy neu hawliadau ardystiedig y bydd data’r gyflogres yn cael ei brosesu. Bydd y gwaith o weinyddu’r gyflogres yn cynnwys Talu Wrth Ennill, Yswiriant Gwladol, cyfraniadau pensiwn a phob didyniad a thaliad statudol neu gontractiol arall.

14.4 Bydd y Pennaeth Cyllid a Chodi Arian yn awdurdodi’r holl newidiadau i brif gofnodion y gyflogres, gan gynnwys dechreuwyr, ymadawyr a newidiadau i fanylion personol neu daliadau. Bydd holl fewnbynnau’r gyflogres yn cael eu cysoni ag allbynnau cyn eu talu, a byd eithriadau’n cael eu hymchwilio a’u datrys yn brydlon.

14.5 Mae’r swyddog Adnoddau Dynol yn gyfrifol am roi hysbysiadau amserol, cywir ac awdurdodedig i’r Gyflogres mewn perthynas â’r canlynol:

  • Penodiadau a thelerau cyflogaeth.
  • Graddau cyflog, pwyntiau colofn gyflog a dilysu blynyddol.
  • Newidiadau i gontractau, amodau gwasanaeth neu batrymau gwaith.
  • Hawl i absenoldeb gan gynnwys absenoldeb mamolaeth, tadolaeth ac absenoldeb di-dâl.
  • Gwaharddiadau, secondiadau, trosglwyddiadau a phob math o derfynu, gan gynnwys ymddeol.

14.6 Dim ond pan mae darpariaeth y gyllideb wedi cael ei chymeradwyo ymlaen llaw ac yn unol â pholisïau cyflogaeth yr Awdurdod y bydd recriwtio a phenodi yn mynd rhagddo.

14.7 Mae Rheolwyr Llinell yn gyfrifol am sicrhau mai dim ond yr oriau sydd wedi’u hawdurdodi y mae staff yn eu gweithio ac am gynnal cofnodion presenoldeb ac absenoldeb cywir. Rhaid i hawliadau goramser ac oriau amrywiol gael eu hategu gan ffurflenni goramser neu daflenni amser ardystiedig, sydd wedi cael eu cymeradwyo ymlaen llaw ac sydd o fewn cyfyngiadau cyllidebol.

14.8 Ni fydd hawliadau teithio, cynhaliaeth a threuliau eraill yn cael eu prosesu oni bai eu bod wedi cael eu hawdurdodi’n briodol ac yn unol â gweithdrefnau wedi’u dogfennu. Mae’r Pennaeth Cyllid a Chodi Arian yn gallu cymeradwyo llwybrau talu eraill lle nad oes goblygiadau treth nac Yswiriant Gwladol, yn amodol ar derfynau gwerth diffiniedig.

14.9 Mae Cyfarwyddwyr, Adnoddau Dynol, Rheolwyr Llinell a’r Gyflogres yn rhannu’r cyfrifoldeb dros sicrhau bod taliadau cyflogres yn cael eu gwneud i weithwyr dilys yn unig a dim ond lle mae hawl ddilys a chymeradwy yn bodoli.

14.10 Bydd Swyddog y gyflogres yn dilysu rhestrau’r gyflogres yn ffurfiol ddwywaith y flwyddyn yn erbyn cofnodion staffio awdurdodedig ar y cyd â’r Rheolwyr Llinell, gydag anghysondebau’n cael eu hadrodd a’u datrys.

14.11 Ni fydd unrhyw gyflogai nac Aelod yn cael ymrwymo i gontract am nwyddau neu wasanaethau gyda’r Awdurdod heb gael cymeradwyaeth ysgrifenedig ymlaen llaw gan y Cyfarwyddwr perthnasol. Bydd pob buddiant o’r fath yn cael ei ddatgan, ei gofnodi, ei adolygu’n flynyddol a’i gymeradwyo’n ffurfiol gan y Prif Weithredwr.

  • Fel arfer, bydd cyflog yn cael ei dalu drwy BACS i gyfrif banc enwebedig y cyflogai. Dim ond mewn amgylchiadau eithriadol y mae modd cael blaendaliadau cyflog, yn amodol ar awdurdodiad ysgrifenedig gan y Pennaeth Cyllid a Chodi Arian ac adferiad drwy’r rhediad cyflogres nesaf.
  • Cyfrifoldeb y Pennaeth Cyllid a Chodi Arian yw sicrhau bod yr holl fuddiannau P11D yn cael eu hadrodd i Gyllid a Thollau ei Fawrhydi erbyn y dyddiad cau statudol.

15. Teithio a chynhaliaeth

15.1 Bydd yr holl hawliadau am dalu lwfansau ceir, lwfansau cynhaliaeth, costau teithio a mân dreuliau yn cael eu cyflwyno, wedi’u hardystio’n briodol, ar ffurf sydd wedi’i chymeradwyo gan y Pennaeth Cyllid a Chodi Arian. Bydd hawliadau o’r fath yn cael eu gwneud yn unol â’r canlynol:

FP10 – Costau cynhaliaeth staff

FP17 – Polisi Teithio Aelodau

FP18 – Polisi teithio a gweithdrefnau hawliadau teithio

15.2 Ni fydd y cyfraddau sy’n cael eu talu yn fwy na’r cyfraddau uchaf a fabwysiadwyd gan yr Awdurdod yn unol â’r gweithdrefnau ariannol.

15.3 Ni fydd yr Awdurdod yn talu nac yn cyfrannu at gostau unrhyw ddirwyon neu dreuliau eraill sy’n gysylltiedig â goryrru neu unrhyw weithgaredd anghyfreithlon arall, sy’n gysylltiedig â theithiau a gafodd eu gwneud ar fusnes yr Awdurdod oni bai fod y Prif Weithredwr yn cymeradwyo hynny.

15.4 Ar gyfer teithio cymeradwy y tu allan i’r DU, mae modd cynyddu lwfansau cynhaliaeth uchaf arferol yr Awdurdod i adlewyrchu prisiau uwch mewn rhai dinasoedd tramor yn ôl disgresiwn y Prif Weithredwr.

  • Mae defnyddio cerbydau’r Awdurdod yn amodol ar bolisi Teithio FP19.

16. Cronfeydd Wrth Gefn a Balansau

Mae adran 25 o Ddeddf Llywodraeth Leol 2003 yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol ystyried lefel y cronfeydd wrth gefn sydd eu hangen i fodloni amcangyfrif o wariant yn y dyfodol wrth gyfrifo eu gofyniad cyllideb blynyddol. Cyfrifoldeb y swyddog S151 a’r Pennaeth Cyllid a Chodi Arian yw rhoi cyngor ar lefel y cronfeydd wrth gefn, a sicrhau bod protocolau clir ar gyfer sefydlu a defnyddio unrhyw gronfeydd wrth gefn sydd wedi’u clustnodi.

Mae’r polisi cronfeydd ariannol wrth gefn yn cael ei adolygu’n flynyddol a’i gyflwyno i’r aelodau i’w gymeradwyo gyda phapurau’r gyllideb flynyddol.

17. Defnydd personol o gyfleusterau

Mae defnyddiau personol cymeradwy o asedau’r Awdurdod wedi’u cyfyngu i’r canlynol:

  • Argraffu a llungopïo – yn amodol ar ad-daliad ar gyfraddau sydd wedi’u pennu gan y Pennaeth Cyllid a Chodi Arian.
  • Offer TGCh – gall pob aelod o staff ddefnyddio offer TGCh am ran o’u diwrnod gwaith, a bydd defnydd rhesymol, cyfyngedig yn cael ei oddef. Dylai’r defnydd personol fod yn amser personol yr aelod o staff ac ni ddylai fod yn gost i’r Awdurdod.
  • Dibenion sy’n cael eu nodi mewn unrhyw weithdrefn sy’n cefnogi’r Safonau Ariannol hyn, yn amodol ar gymeradwyaeth y Pennaeth Cyllid a Chodi Arian.

Mae angen cymeradwyaeth ymlaen llaw gan y Cyfarwyddwr perthnasol ar gyfer defnydd personol o beiriannau ac offer ar wahân i’r rhai sydd wedi’u nodi uchod.

18. Cadw Cofnodion

Mae gan yr Awdurdod bolisi cadw sy’n nodi am ba hyd y mae angen cadw dogfennau. Mae hyn yn cael ei gofnodi yn y Polisi Rheoli a Chadw Cofnodion, gan gynnwys Cofrestr Cadw Cofnodion

Yn ogystal, rhaid i’r broses o gadw dogfennau ariannol gydymffurfio â gofynion statudol (CThEF) ac yn unol ag amodau’r Gronfa Strwythurol berthnasol neu’r rhaglen grant y mae’r grant wedi cael ei ddyfarnu ganddi. Bydd angen cymeradwyaeth ysgrifenedig Swyddfa Cyllid Ewropeaidd Cymru a Phrif Swyddog Gweithredol yr awdurdod ar gyfer dinistrio unrhyw ddogfennau o’r fath.

19. Cod Ymddygiad

Mae’n rhaid i bob gweithiwr gydymffurfio â Chod Ymddygiad yr Awdurdod mewn perthynas â chyflogeion.  Mae hyn yn cynnwys y gofyniad i wneud datganiadau mewn perthynas â chyflogaeth allanol, buddiant personol gweithwyr a chynigion neu dderbyn rhoddion neu letygarwch.  Mae manylion y gweithdrefnau wedi’u cynnwys yn y Llawlyfr Gweithwyr a’r ffurflenni Datganiad cysylltiedig.

20. Atal Safonau Ariannol

Bydd unrhyw argymhelliad neu weithred arfaethedig at ddiben penodol, gan swyddog neu Aelod o’r Awdurdod, a fyddai’n torri’r Safonau Ariannol hyn, yn gofyn bod ffaith o’r fath yn cael ei dwyn yn benodol i sylw’r Prif Weithredwr a’r Pennaeth Cyllid a Chodi Arian i’w hystyried ar gyfer ei chymeradwyo. Rhaid cofnodi unrhyw gymeradwyaeth o’r fath i atal Safonau Ariannol a rhaid rhoi gwybod amdani yng nghyfarfod nesaf Awdurdod y Parc Cenedlaethol i’w chymeradwyo.

21. Adolygiadau a Diweddariadau

Bydd y Safonau hyn yn cael eu hadolygu bob 5 mlynedd gan y Prif Swyddog Cyllid a’r Pennaeth Cyllid a Chodi Arian yn unol â newidiadau deddfwriaethol a chanllawiau Llywodraeth Cymru.

Fodd bynnag, o bryd i’w gilydd efallai y bydd angen diwygio/diweddaru’r Safonau Ariannol a’r Gweithdrefnau Ariannol hyn cyn pen 5 mlynedd. Mae modd gwneud newidiadau cosmetig, a rhai sydd ddim yn newid gofynion y Safonau hyn yn sylweddol, yn amodol ar gymeradwyaeth y Prif Weithredwr a’r Pennaeth Cyllid a Chodi Arian. Byddai unrhyw ddiwygiadau/diweddariadau eraill yn amodol ar gymeradwyaeth Awdurdod y Parc Cenedlaethol.

22. Cysylltiadau

  • Prif Weithredwr – Tegryn Jones
  • Swyddog Monitro – Michael Kent
  • Prif Swyddog Ariannol (swyddog S151) – Richard Griffiths
  • Pennaeth Cyllid a Chodi Arian – Catrin Evans

Cyfeiriad yr Awdurdod:

Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro,

Parc Llanion,

Doc Penfro,

SA72 6DY

Ffôn: 0845 345 7275 Ffacs: 01646 689076

 

Atodiadau: Rheoliadau Ariannol

Atodiad A – Dulliau caffael fesul Rheolau Sefydlog Contractau

Amcangyfrif o’r gwerth (gan gynnwys TAW) Dull Caffael Manylion Fformat
Hyd at £1,200 Dim gofyniad ffurfiol Cysylltwch/atodwch unrhyw ddogfennau os

ydynt ar gael i’r Gorchymyn (sicrhau gwerth am arian)

 

 Archeb neu Gontract
£1,201 i

£12,000

 Cais am Ddyfynbris Rhaid cael o leiaf un Dyfynbris ysgrifenedig Archeb neu Gontract
£12,001 i

£30,000

 

 Cais am Ddyfynbris Rhaid gofyn am o leiaf dri dyfynbris ysgrifenedig Archeb neu Gontract
Mwy na

£30,001 ond llai na throthwyon PA23

 Tendr Rhaid i o leiaf dri Thendr gael eu

Gwahodd dros £30k – dylai gael ei hysbysebu ar GwerthwchiGymru

 Contract Ysgrifenedig
Yn uwch na throthwyon PA23 Tendr sy’n cydymffurfio â PA23 Rhaid cydymffurfio â Deddf Caffael 2023 Contract Ysgrifenedig
Unrhyw faint Cytundeb Fframwaith Presennol Rhaid sicrhau bod y Fframwaith yn cydymffurfio â rheoliadau perthnasol a gweithdrefnau’r Awdurdod Contract Ysgrifenedig

 

Y Rheoliadau Contractau Cyhoeddus – Crynodeb o’r Trothwyon o 1 Ionawr 2024

Cyflenwadau a Gwasanaethau (ac eithrio contractau gwasanaethau â chymhorthdal)

  • Cyrff Llywodraeth Ganolog £139,688
  • Eraill £214,904

Contractau gwasanaethau â chymhorthdal

  • Pob corff £214,904

Gwaith (gan gynnwys contractau gwaith â chymhorthdal)

  • Pob corff £5,372,609

Trefn Cyffyrddiad Ysgafn ar gyfer Gwasanaethau

  • Pob corff £663,540

Lotiau bach

  • Cyflenwadau a gwasanaethau £70,778
  • Gwaith £884,720

Guidance: Thresholds (HTML) – GOV.UK

Atodiad B – Cynllun dirprwyo

B1. Awdurdod Llawn

Cymeradwyo’r gyllideb, dyraniadau cyllid a’r rhaglen gyfalaf.

B2. Pwyllgor Archwilio a Chorfforaethol

Goruchwylio’r gwaith o gyflawni’r gyllideb a chymeradwyo gwariant mawr o fewn terfynau dirprwyedig.

B3. Prif Swyddog Cyllid

Awdurdod dros weinyddiaeth ariannol, gan gynnwys penderfyniadau ariannol brys (Deddf Llywodraeth Leol 1972, Adran 151).

B4. Cyfarwyddwyr / Penaethiaid Gwasanaeth

Cymeradwyo gwariant gweithredol o fewn cyllidebau’r gwasanaeth.

B5. Deiliaid Cyllideb

Bod yn gyfrifol am reolaeth ariannol o ddydd i ddydd o fewn cyllidebau cymeradwy.

B6. Terfynau Ariannol Dirprwyedig

Bydd rhenti / prydlesi gweithredol / trwyddedau / grantiau a nawdd / gwaredu asedau yn ddarostyngedig i’r terfynau canlynol:

  Cymeradwyaeth 1 Cymeradwyaeth 2
Prydlesi Rhenti
Dechrau unrhyw rydd-ddaliad neu les-ddaliad newydd neu adnewyddu buddiant mewn tir neu eiddo. Swyddog Ystadau a Phrif Weithredwr APC

 
Prydlesi gweithredol a chytundebau cyllid:
Ymrwymo i unrhyw brydles weithredu neu gytundeb cyllid newydd neu adnewyddu prydles weithredu neu gytundeb cyllid ar gyfer offer a chyfarpar – pob gwerth Pennaeth cyllid a chodi arian Prif Weithredwr
Trwyddedau   Cymeradwyaeth 1 Cymeradwyaeth 2
Cyfanswm gwerth trwydded dan unrhyw un cytundeb hyd at £10,000. Swyddog Ystadau

 

 Pennaeth y Gwasanaeth
Cyfanswm gwerth trwydded dan unrhyw un cytundeb o £10,000 i £50,000 Cyfarwyddwr Prif Weithredwr
Cyfanswm gwerth trwydded dan unrhyw un cytundeb dros £50,000. Prif Weithredwr APC

 

Gwaredu asedau Cymeradwyaeth 1 Cymeradwyaeth 2
Asedau â gwerth net ar bapur o dan £25,000 ac eithrio tir ac adeiladau Deiliad Cyllideb

 

 Pennaeth gwasanaeth/Cyfarwyddwr
Asedau â gwerth net ar bapur o dros £25,000 ac eithrio tir ac adeiladau Cyfarwyddwr Prif Weithredwr
Unrhyw dir ac adeiladau Prif Weithredwr APC

 

Cyfanswm Gwerth Grant, Nawdd, Partneriaeth Strategol neu Gytundeb Rheoli (fesul cytundeb) * Cymeradwyaeth y Swyddog / Corff Awdurdodi
Grantiau penodol wedi’u diffinio gan y Cylch Gorchwyl – pob gwerth Pwyllgor grantiau wedi’i ddiffinio yn y cylch gorchwyl
 

Lle nad oes pwyllgor grant yn bodoli:
Hyd at £10,000 Deiliad Cyllideb
Pennaeth y Gwasanaeth
Rhwng £10,001 a £50,000 Pennaeth y Gwasanaeth
Prif Weithredwr/Cyfarwyddwr
Dros £50,001 Prif Weithredwr
APC / Pwyllgor

Rhaid cyfeirio grantiau yr aseswyd eu bod yn risg sylweddol neu’n newydd, i’w cymeradwyo gan aelodau.

*Mae’r terfyn gwerth yn berthnasol i un cynnig grant/cytundeb yn unig, hyd yn oed os yw’n cwmpasu sawl blwyddyn.

 

 Terfynau Cymeradwyo ar gyfer gwariant:

  Cymeradwyaeth 1af 2il Gymeradwyaeth 3ydd Cymeradwyaeth 4ydd Cymeradwyaeth
Archebion Prynu:
Hyd at £10,000 Deiliad y Gyllideb/Rheolwr Adran Rheolwr llinell y gweithiwr Ddim yn berthnasol Ddim yn berthnasol
Hyd at £25,000 Deiliad y Gyllideb/Rheolwr Adran Pennaeth y Gwasanaeth Ddim yn berthnasol Ddim yn berthnasol
Hyd at £50,000 Deiliad y Gyllideb/Rheolwr Adran Pennaeth y Gwasanaeth Cyfarwyddwr Ddim yn berthnasol
Dros £50,001 Deiliad y Gyllideb/Rheolwr Adran Pennaeth y Gwasanaeth Cyfarwyddwr Prif Weithredwr
  Cymeradwyaeth 1af 2il Gymeradwyaeth 3ydd Cymeradwyaeth 4ydd Cymeradwyaeth
Anfonebau Prynu
Hyd at £10,000 Deiliad y Gyllideb/Rheolwr Adran Rheolwr llinell y gweithiwr Ddim yn berthnasol
Hyd at £25,000 Deiliad y Gyllideb/Rheolwr Adran Pennaeth y Gwasanaeth Ddim yn berthnasol
Hyd at £50,000 Deiliad y Gyllideb/Rheolwr Adran Pennaeth y Gwasanaeth Cyfarwyddwr
Dros £50,000 Deiliad y Gyllideb/Rheolwr Adran Pennaeth y Gwasanaeth Cyfarwyddwr Prif Weithredwr

 

Gwariant mawr £50,000 – £500,000 Ie (Rheoli Awdurdod)
Prosiectau strategol Dros £500,000 Ie (Awdurdod Llawn)

 

Mae gan y Pennaeth Cyllid a Chodi Arian awdurdod cymeradwyo cyffredinol ar y system gyllid mewn achosion lle:

  1. Mae angen talu ar frys.
  2. Mae’r swyddog awdurdodi wedi gadael cyflogaeth.
  3. Mae’r swyddog awdurdodi ar absenoldeb salwch tymor hir.
  4. Mae’r swyddog awdurdodi ar wyliau am dros 7 diwrnod lle nad oes dirprwyaeth wedi’i threfnu a bod angen talu ar frys.

Mae angen tystiolaeth o gymeradwyaeth archeb brynu neu awdurdodiad arall i gefnogi’r gymeradwyaeth a’i nodi ar y system gymeradwyo.

 Trosglwyddiadau cyllideb:

Trosglwyddiadau cyllideb Cymeradwyaeth 1 Cymeradwyaeth 2
Newidiadau i gyllidebau hyd at £5,000 Deiliad Cyllideb

 

 Pennaeth gwasanaeth a Phennaeth Cyllid a Chodi Arian
Newidiadau i gyllidebau dros £5,000 Pennaeth y Gwasanaeth Prif Weithredwr

Terfynau Ariannol Dirprwyedig – Ceisiadau Grant a Chyllid:

Gweithgaredd Swyddog Awdurdodedig Terfyn Ariannol Amodau / Nodiadau
Cyflwyno ceisiadau grant Pennaeth y Gwasanaeth Hyd at £25,000 Rhaid iddo fod o fewn cyllideb gymeradwy ac amcanion sefydliadol
Cyflwyno ceisiadau grant Cyfarwyddwr Hyd at £50,000 Rhaid iddo fod o fewn cyllideb gymeradwy ac amcanion sefydliadol
Cyflwyno ceisiadau grant Prif Swyddog Gweithredol Hyd at £250,000 Ymgynghoriad cyllid yn orfodol
Cyflwyno ceisiadau grant Prif Swyddog Gweithredol Dros £250,000 Effaith strategol neu ariannol sylweddol – angen rhoi gwybod i’r Bwrdd
Derbyn cyllid grant Pennaeth y Gwasanaeth Hyd at £25,000 Yn amodol ar adolygu’r telerau ac amodau
Derbyn cyllid grant Cyfarwyddwr Hyd at £50,000 Ni ddylai hyn greu ymrwymiadau heb eu hariannu
Derbyn cyllid grant Prif Swyddog Gweithredol  Hyd at £250,000 Ymgynghoriad cyllid yn orfodol
Derbyn cyllid grant Prif Swyddog Gweithredol  Dros £250,000 Effaith strategol neu ariannol sylweddol – angen rhoi gwybod i’r Bwrdd
Awdurdodi hawliadau grant Pennaeth y Gwasanaeth Hyd at £25,000 Mae angen tystiolaeth a chymodi
Awdurdodi hawliadau grant Cyfarwyddwr Hyd at £50,000 Mae angen tystiolaeth a chymodi
Awdurdodi hawliadau grant Prif Swyddog Gweithredol Hyd at a thros £250,000 Mae angen tystiolaeth a chymodi

Mae’r Bwrdd neu’r Pwyllgor Archwilio yn gallu adolygu terfynau dirprwyedig o bryd i’w gilydd.

Atodiad D: Cyfeiriadau a Ffynonellau Allweddol

  • Llywodraeth Cymru (2023-2024), Adroddiad Cyllid Llywodraeth Leol (Rhif X)
  • Llywodraeth Cymru, Canllawiau Statudol ar Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015
  • Llywodraeth Cymru, Rheoliadau Cyllid Cyfalaf a Chyfrifyddu ar gyfer Awdurdodau Lleol yng Nghymru
  • CIPFA (2021) Cod Materion Ariannol ar gyfer Cyllid Cyfalaf mewn Awdurdodau Lleol
  • CIPFA (2017), Rheoli Trysorlys yn y Gwasanaethau Cyhoeddus: Cod Ymarfer
  • CIPFA/LASAAC (blynyddol) Cod Ymarfer ar gyfer Cadw Cyfrifon Awdurdodau Lleol yn y Deyrnas Unedig
  • Archwilio Cymru (2021), Cod Ymarfer Archwilio
  • Rheoliadau Contractau Cyhoeddus 2015
  • Deddf yr Amgylchedd 1995 (Sefydlu Awdurdodau’r Parciau Cenedlaethol yng Nghymru)

Rheoli Safonau

Newid Lefel: Mae angen cymeradwyaeth Awdurdod y Parc Cenedlaethol ar gyfer Safonau Newydd neu newid o dan y Cynllun Dirprwyo

Ymgynghoriad: Ymgynghorwyd â Chyfarwyddwyr a Phenaethiaid Gwasanaeth, yn ogystal â deiliaid cyllideb amrywiol a staff cyllid Ebrill/ Mai 2026

Asesiadau: Ddim yn berthnasol

Cymeradwyaeth: Awdurdod y Parc Cenedlaethol 20/05/206

Hanes Fersiwn: F8 – Mae’r Safonau Ariannol wedi’u hadnewyddu er mwyn: Alinio â Rheoliadau Ariannol yr Awdurdod a’r Cynllun Dirprwyo. Adlewyrchu arferion gweithredol cyfredol a threfniadau gwasanaethau a rennir (cyflogres). Cefnogi cydymffurfiaeth ag egwyddorion CIPFA a deddfwriaeth berthnasol. Darparu eglurder ynghylch rolau, cyfrifoldebau a gofynion rheolaeth.

Adolygiad: Cylch adolygu 5 mlynedd. Rhaglen waith y dyfodol 2031/32.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Taflen Rheoli Safonau

Newid Lefel

Newid Lefel Tic
Mân newidiadau golygyddol/cywirdeb
O dan y Cynllun Dirprwyo, dim ond cymeradwyaeth y Tîm Rheoli sydd ei hangen
O dan y Cynllun Dirprwyo, dim ond cymeradwyaeth y Tîm Rheoli sydd ei angen, ond mae’r Tîm Rheoli wedi gofyn iddo fynd i Awdurdod y Parc Cenedlaethol i’w gymeradwyo.
Mae angen cymeradwyaeth Awdurdod y Parc Cenedlaethol ar gyfer Safonau Newydd neu newid o dan y Cynllun Dirprwyo ✓

 

Ymgynghoriad

Grŵp Dyddiad
Ymgynghorwyd â Chyfarwyddwyr a Phenaethiaid Gwasanaeth, yn ogystal â deiliaid cyllideb amrywiol a staff cyllid. Ebrill/ Mai 2026

 

Asesiadau

Asesiad – Os yw’n berthnasol Dyddiad
Asesiad Integredig – Llawn Ddim yn berthnasol
Asesiad Integredig – Adolygu Polisïau/Gweithdrefnau Ddim yn berthnasol
Asesiad o’r Effaith ar Ddiogelu Data Ddim yn berthnasol


Cymeradwyaeth

Cymeradwywyd gan Enw Dyddiad Llofnod
Awdurdod y Parc Cenedlaethol Tegryn Jones 20/05/26

 

 

 

Hanes Fersiwn

Fersiwn Dyddiad Gweithredol Crynodeb o’r Newidiadau
8 30/04/2026 Mae’r Safonau Ariannol wedi’u hadnewyddu er mwyn: Alinio â Rheoliadau Ariannol yr Awdurdod a’r Cynllun Dirprwyo. Adlewyrchu arferion gweithredol cyfredol a threfniadau gwasanaethau a rennir (cyflogres). Cefnogi cydymffurfiaeth ag egwyddorion CIPFA a deddfwriaeth berthnasol. Darparu eglurder ynghylch rolau, cyfrifoldebau a gofynion rheolaeth.

 

Adolygiad

Fersiwn Dyddiad Gweithredol Perchennog y Ddogfen Sbardun Dyddiad Adolygu
8 30/04/2026 Pennaeth Cyllid a Chodi Arian Cylch adolygu 5 mlynedd. Rhaglen waith y dyfodol 2031/32.

 

Cyhoeddi

Rhaid cydlynu safonau drwy’r Tîm Perfformiad a Chydymffurfiaeth, at ddibenion cydymffurfio, archwilio a rheoli. Anfonwch unrhyw safonau newydd neu rai sydd wedi’u hadolygu ar ôl iddynt gael eu cymeradwyo at mairt@pembrokeshirecoast.org.uk i’w cyhoeddi’n ffurfiol i staff a, lle bo angen, ar wefan yr Awdurdod.

Cyhoeddi Dyddiad
Cyhoeddwyd ar Hyb Safonau/Polisi Corfforaethol SharePoint 09/07/2026
Safonau Allanol – Cyhoeddwyd ar y Wefan: HTML I’w gadarnhau

 

Diwedd y Llawlyfr Safonau Ariannol